Het kleine land en zijn groote schoonheid

lijk een verkeersbelemmering was geworden, met veel moeite en kosten in zijn geheel verplaatst; en sommige gemeentebesturen subsidieeren den aankoop van oude molens en andere oudheden, of koopen ze zelf, zooals, bij voorbeeld, dat van Amsterdam (dat van Alkmaar had reeds eenige jaren te voren het zelfde gedaan) niet lang geleden de eenig overgeblevene der zes en twintig bolwerk-molens, den molen „De Gooyer” heeft gekocht en voor hernieuwd bedrijf geschikt gemaakt. Daarmede wil echter geenszins gezegd wezen, dat onze oude monumenten volstrekt geen gevaar meer loopen. Het zelfde gemeentebestuur van Amsterdam heeft immers besloten tot vernietiging van een in zijn soort grootsch en bijzonder monument, zoowel van historische als van architectonische waarde, het Pesthuys; en het ligt nog in het geheugen, hoe dat van Haarlem de beide fraaie douanehuisjes op de Houtbrug, die der geheele omgeving cachet verleenden, ter wille van denkbeeldige verkeersbelangen liet slechten. Waakzaamheid, ook waar het de Overheid betreft, blijft dus geboden. Maar oneindig meer is dit het geval ten opzichte van huizen en gebouwen, die het bezit zijn van particuliere personen, instellingen en kerkgenootschappen.

Wie kan zonder ernstig leedwezen denken aan de vernietiging van de historisch zeer belangrijke en architectonisch zeer merkwaardige Oude Zijds Kapel te Amsterdam, in welker plaats een onbeteekenende bouwmeester een karakterloos kerkgebouw heeft gezet? En heeft het niet veel moeite gekost, om te verhinderen, dat het oude Begijnhof te Breda door den bouw eener moderne school onherroepelijk zou worden geschonden? Er zijn meer gevallen van gelijken aard. Doch veel talrijker zijn die, waarin particulieren hun toebehoorende oude en schoone huizen verminken, havenen of vernietigen. Een Engelsche schrijver heeft gezegd, dat op deze wijze jaarlijks meer oude schoonheid wordt vernield, dan in den gehee-len wereldoorlog is geschied. Er is geen mogelijkheid om deze bewering aan de feiten te toetsen; maar het staat onomstoote-lijk vast, dat onophoudelijk groote schatten van oude bouwkunst verloren gaan.

Wat is daartegen te doen? Hoe kan aan deze vernietiging van hetgeen men als een kostelijk bezit behoorde te eerbiedigen en te bewaren, paal en perk worden gesteld?

In ons land heeft men, na de afbraak van een prachtig oud huis, gelegen op een der fraaiste punten van Amsterdam, op den hoek van de Keizersgracht en de Westermarkt, dat ver

117