Het kleine land en zijn groote schoonheid

overdreven voorstellingen van den omvang en de toekomstige uitbreiding van het verkeer — en zoo is het gebleven tot in onze dagen. Het verkeer in onze groote steden is, behoudens op enkele punten, niet zoo groot; ten eerste, omdat veel goederenvervoer te water geschiedt; ten tweede, omdat hier van taxi’s en automobielen veel minder gebruik gemaakt wordt dan in belangrijke steden in het buitenland. Doch al ware het anders, dan nog zou het verkeerd zijn, ter wille van het verkeer grachten te dempen of straten te verbreeden, zóó dat het stadsbeeld eene belangrijke verandering ten kwade ondergaat. Want de stad en hare oude schoonheid is van grootere waarde dan het verkeer. De mensch leeft niet in voertuigen, brengt niet het grootste gedeelte van zijn leven in automobielen door; hij leeft en beweegt zich in de stad en als men haar van haar luister berooft, pleegt men een misdaad aan den mensch, want men ontneemt hem het veredelende en verheffende genot van steeds schoonheid om zich heen te hebben, het voorrecht en het geluk, van het oog steeds te kunnen laten rusten op fraaie stadsbeelden. Het is bovendien een waan, zich te verbeelden, dat men oude vestingsteden geschikt kan maken voor hetgeen men „snelverkeer” noemt. Wanneer dit beoogd wordt, dan staat er slechts één weg open: de geheele stad af te breken en haar opnieuw op te bouwen, volgns het Amerikaansche stelsel van elkander in rechte hoeken en op immer gelijk afstanden snijdende straten, volgens het dambord-syteem. Al het andere is knoeien en prutsen, waarmede de schoonheid onzer steden vernietigd, doch geen behoorlijke oplossing van het verkeers-vraagstuk bereikt wordt.

Dit geldt het dempen van grachten, doch ook het verbreeden van straten. Het stadsbeeld kan gewoonlijk eene verstoring der verhoudingen, als door zulke verbreedingen ontstaat, niet verdragen. Men vindt de bewijzen in de talrijke doorbraken, die in de laatstverloopen jaren te ’s-Gravenhage zijn gemaakt, en te Amsterdam in de Raadhuisstraat, wat doorbraak, in de Vijzelstraat, wat verbreeding aangaat. Het verstoren der eenheid en geslotenheid van straat- of grachtwand heeft vrijwel altijd een noodlottige uitwerking en niet alléén in onze Nederlandsche steden, zooals de doorbraak van de Parijsche groote boulevard ten behoeve der doortrekking van de Boulevard Hausmann bewijst, doch wel waarschijnlijk hier meer dan elders, omdat ten onzent de verhoudingen in den regel zooveel subtieler zijn.

Een voorname voorwaarde tot het voorkomen van verdere

113