Amsterdam, die groote stad

Maar er is bovendien een wereldtentoonstelling in zicht. Er worden plannen gesmeed, om zulk eene omstreeks 1940 te houden. Naar het schijnt, heeft het groote succes van de Brusselsche van 1935 er toe geleid. Het is bij zulke gelegenheden in ons land gebruikelijk, dat onverwijld meenings-verschillen rijzen, die in openbare controversen worden geuit. Deze traditie wordt ook nu geëerbiedigd. Er gaat niets boven continuïteit. Het denkbeeld was ternauwernood geopperd, of het krakeel nam een aanvang:

1. over de plaats waar de tentoonstelling zou worden gehouden, 2. over den omvang, dien zij behoort te hebben. Het krijgsrumoer is verstomd. Maar zoodra positieve plannen verschijnen, zal het ongetwijfeld met grootere hevigheid losbreken. Men mag hopen, dat het zal bijdragen tot een rationeele oplossing. Als er dan toch een wereldtentoonstelling moet komen, dat het dan geen halfbakkene zij, doch eene, die zich naast het beste, op dit gebied vertoond, met eere kan vertoonen.

Arbeids-muziek. Onze stad bezit arbeiders-, dit wil zeggen: uit arbeiders bestaande zang-, tooneel-, gymnastiek-, sport-, schaak- en ook muziek-vereenigingen. Doch de titel van deze paragraaf heeft op de laatstgenoemde geen betrekking. Fanfare- en harmoniecorpsen, mandoline-, accordeon- of mondorgelclubs, waarin arbeiders verbonden zijn, om na verrichten arbeid verpoozing te zoeken in beoefening der muziek, worden hier niet bedoeld, doch de muziek, die bepaalde arbeids-verrichtingen begeleidt, gewoonlijk, zoo niet uitsluitend, met het doel, gelijkheid van beweging en tempo te verkrijgen, waar gelijktijdige inspanning of handgreep wordt gevorderd.

Een bijzonder aantrekkelijke muziek van deze soort, die bijna altijd den vorm van zang heeft, weerklonk voorheen op de zeeschepen. Het ophalen van het anker, het hijschen van zeilen enz. geschiedde gewoonlijk, zoo niet uitsluitend, op het rhythme van den zang des bootsmans, of van de zeelieden zelf. Vele van de sea shanties, die in Engeland zijn bewaard gebleven, hebben tot dit doel gediend. Of men zulke hier ook heeft bewaard, is schrijver niet bekend. Hij heeft wel in zijn jeugd gehoord het refrein:

En we make de zeile met touwtjes vast,

Rendohee, rendoo —

maar de gang daarvan was niet geschikt voor het uitvoeren van rhythmische bewegingen in een bepaald tempo. Toch schijnt het wel een werkelijk zeemansliedje te zijn geweest, want vele van de genoemde Engel-

316