Amsterdam, die groote stad

In den loop der tijden is echter veel verloren gegaan. Kolfspel en honkbal werden hier sinds tal van jaren niet meer beoefend; in onze dagen werden zij gereïmporteerd uit de landen, waarheen onze voorouders hen hadden overgebracht. Nu worden zij hier weder gespeeld, doch met gebruikmaking van de Britsche en Amerikaansche terminologie; onze golfers — vooral niet kolvers! — spreken van bunker, stymie, niblick enz., van alle welke woorden de Engelsche woordenboeken zeggen, dat de herkomst twijfelachtig is, doch die mogelijkerwijze uit het Nederlandsch stammen.

Wat ten aanzien van deze dingen voor Nederland in het algemeen geldt, is uiteraard ook op Amsterdam in het bijzonder van toepassing. Een eeuw geleden was het met de beoefening van hetgeen verder gemakshalve sport zal worden genoemd, alom, en dus ook in de hoofdstad, slecht gesteld. Er bestond, zooals wij reeds zagen, één zweminrichting, die alleen in den zomer bruikbaar was. Des winters werd op de grachten schaatsengereden en er werden natuurlijk ook wel tochten in de omgeving der stad gemaakt. Jongelieden uit den aanzienlijken stand zullen wellicht schermen en gymnastiek beoefend hebben. Er bestonden vereenigingen van boog-en geweerschutters. Deftige lieden zullen in hunne tuinen croquet hebben gespeeld. Veel anders zal er niet zijn geweest. Er wordt althans nergens melding van gemaakt.

Tegen het midden van de 19de eeuw kwam er eenige verandering. Op het voorbeeld van Duitschland, waar, vooral onder den invloed van den in 1852 gestorven Friedrich Jahn, het „turnen” algemeen werd beoefend, begon men zich ook hier op de gymnastiek toe te leggen. Nadat zij ook op de scholen werd ingevoerd en derhalve nagenoeg iedereen althans met hare beginselen kennis maakte, ontstonden gymnastiek-vereenigingen. Een halve eeuw geleden waren er vele in onze stad; tot den huidigen dag is het zoo gebleven en de Amsterdamsche gymnasten van beiderlei geslacht zijn sinds vele jaren de beste des lands.

Het zal ongeveer 1880 zijn geweest, dat een gepensionneerde onder-officier-schermmeester, Dreese genaamd, een schermschool oprichtte, uit welker leerlingen zich een vereeniging vormde, die officieel Onderlinge Amsterdamsche Schermcursus heette, doch algemeen De Schermclub werd genoemd en welker leden nagenoeg allen Joden waren. Binnen weinige jaren kwamen nog drie of vier zulke clubs tot stand en alweder waren de leden bijna uitsluitend Joden. Vele jaren lang waren onze beste schermers dan ook van Joodschen huize. De namen Vigeveno en Zelden-rust, bij voorbeeld, zijn tot heden in de schermwereld met eere bekend.

191