Amsterdam, die groote stad

TOONEEL EN MUZIEK

D

geschiedenis leert ons, dat het tooneel reeds in de oudheid een belangrijke plaats in het volksleven innam. Van hoe groote beteekenis het in het oude Griekenland is geweest, blijkt ons wel uit de tooneel-stukken van Sophocles, Aeschylus, Euripides en Aristophanes, die bewaard zijn gebleven. Uit de middeleeuwen kennen wij nog eenige abele spelen en moraliteiten, overblijfselen van een waarschijnlijk omvangrijke tooneel-literatuur. Later hielden vooral de Rederijkerskamers het tooneel in eere, doch er was eveneens wat wij noemen beroeps-tooneel, hetgeen o.a. hieruit blijkt, dat Amsterdam reeds in de 17de eeuw een voor dien tijd zeer fraaien schouwburg bezat, Oosters Academie, op de Keizersgracht bij de Runstraat, voor welks inwijding in 1638 Vondel zijn Gijsbreght van Aemstel schreef, en dat hij van twee opschriften voorzag, een buiten beven de ingangspoort:

De weerelt is een speeltooneel,

Elck speelt zijn rol en krijght zijn deel,

en een binnen, in het portaal, betreffende de inwendige orde:

Geen kint den schouwburg lastig zij,

Tabackspijp, bierkan, snoeperij,

Noch geenerley baldadigheit.

Wie anders doet, wordt uytgeleit.

Deze schouwburg, die in 1664 werd verbouwd en vergroot, waaruit dus toenemende belangstelling voor het tooneel blijkt, onderging in het jaar 1772 het lot van vele na hem, te Amsterdam en elders: hij werd door brand vernield.

Hoe het nu was ten tijde van Wijkmeester Meijer, zegt hij ons aldus: „Ook is de Schouwburg voor veelen een zeer geliefde Uitspanning. De Fransche voor de aanzienlijken, en de Hollandsche voor allen rangen.

164