Amsterdam, die groote stad

toegedekt,” doch ook „sommige weder half naakt, volstrekt een contrast met de eerstgemelde uitmakende.” Men bemerkt, dat ook in dit opzicht Alphonse Karr gelijk had, toen hij ten opzichte van ’s werelds beloop uitriep: „Plus ga change, plus ga reste la même chose.”

Er waren dus, volgens Meijers mededeeling, wel twee en twintig koffiehuizen te Amsterdam. Van deze, welke hij opsomt, bestaan er nog slechts twee, namelijk het Poolsche Koffiehuis (Hotel Polen), aan Kalver,straat en Rokin, en De Roode Leeuw, dat intusschen van den Vijgendam is verplaatst naar het Damrak.

Hoevele koffiehuizen er na ’s mans tijd te Amsterdam zijn gekomen en gegaan, hoevele er zich thans bevinden, is onberekenbaar. Amsterdam is een koffiehuizenstad bij uitnemendheid. Talrijk zijn er de groote, ontelbaar de kleinere.

Tot in het laatste kwart van de 19de eeuw hadden de meeste koffiehuizen deze eigenaardigheid, dat des avonds het voorste gedeelte bij middel van een zwaar gordijn van het andere gescheiden en geheel zonder verlichting gehouden werd, hetgeen den bezoekers gelgenheid gaf het va et vient op de straat te aanschouwen zonder zelf te worden gezien; waarschijnlijk zullen ook wel jonge paartjes aan het gedeelte vóór het gordijn de voorkeur hebben gegeven boven het er achter gelegene, waar billard en andere spelen beoefend werden.

Het eerste moderne café was Krasnapolsky, met zijn groote billardzaal en voortreffelijke leestafel. Daarna verscheen ongeveer 1880 Mille Colonnes, op het Rembrandtsplein, destijds steevast Mast genoemd, naar den eersten directeur. Het werd weldra de verzamelplaats van de jonge lieden, die op allerlei gebied pioniers waren van het nieuwe, bruisende leven der stad-in-wederopstanding: redacteuren en medewerkers van De Nieuwe Gids, later bekend als de Tachtigers, tooneelspelers van het nieuwe geslacht, die in den Parijzenaar Antoine hun voorganger zagen, vele van de toen nog weinig bekende, later beroemd geworden Amsterdamsche schilders, jeugdige voorgangers van de destijds noch omvang-, noch invloedrijke socialistische beweging en vele andere nieuwlichters en hemelbestormers. Mast werd door vele soortgelijke café’s gevolgd: De Kroon, American Hotel enz. Oudere koffiehuizen werden verbouwd en gemoderniseerd. De binnenstad was als het ware vervuld van groote en kleine gelegenheden, waar, zooals de wet zegt, „gelagen worden gezet”. Maar vele oude zoowel als nieuwe hotels en café’s verdwenen, zoo de hotels, al of niet tevens caférestaurant (de oude Amsterdammers noemden een restaurant een ordi-naris), Rembrandt, op het Rembrandtsplein; Adrian, Kalverstraat; Paleis

104