Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

HUWELIJK

Omdat het Joodse volk eeuwenlang geen politieke soevereiniteit had, verkreeg men het 'lidmaatschap' van de groep via geboorte uit een Joodse moeder¹.

Endogamie (trouwen in eigen groep) is een cruciaal element voor het voortbestaan van het volk. De regulatie van de keus van vrouwen is dus zeer belangrijk. De belangrijkheid van het huwelijk, en kinderen krijgen in het huwelijk, werd dus verhoogd. Indien Nederlanders plotseling niet meer zouden trouwen dan zou Nederland toch blijven bestaan door immigratie en wellicht volksverhuizing. Indien Joden plotseling niet meer zouden trouwen dan zou de Joodse identiteit, omdat deze afhankelijk is van de familie-identiteit, spoedig verdwijnen. Een ander aspect van dit collectieve element is, dat het huwelijk de sociale status definieert; echteheden, ouders en kinderen en aanverwanten kunnen aanspraken doen gelden op onderhoud, beheer en in sommige gevallen erfenissen, hoewel het erfrecht van kinderen niet direct van hun ouders huwelijk afhankelijk is.

Zoals al eerder beschreven wordt het Joodse huwelijk traditioneel gezien als een vorm van verwerving, een eigendomsovergang die de relaties tussen de families van de man en de vrouw raakt en een overgang van vermogen kan betekenen.

Hoewel het huwelijkscontract slechts twee partijen aangaat en het Joodse recht een grote flexibiliteit toestaat bij het 'invullen' van dit contract, is het toch meer dan enkel een private overeenkomst; door de bemoeienissen van de rabbijnen en een 'beth din' wordt het contract mede ingevuld. Het is voorts niet toegestaan om bij het aangaan van dit huwelijkscontract bepaalde verplichtingen buiten werking te stellen. Bij het schrijven over de 'ketoeba' zal ik hier nader op ingaan.

Ook in een andere betekenis van het woord is een Joods huwelijk een collectieve gebeurtenis; kan de 'kidoesjien' nog slechts in het bijzijn van twee getuigen worden verricht, voor de andere handelingen aangaande het huwelijk is er 'minjan'² nodig. Verder is het begeleiden van een bruid

59

¹  mKid. 3:12 en bKidd 68b.

²  'Minjan' wil zeggen de aanwezigheid van tien volwassen - d.w.z. ouder dan 13 jaar - Joodse mannen. Deze Halacha wordt afgeleid uit Ruth 4:2 waarin Boaz zegt; "En hij nam tien mannen van de oudsten der stad en zei: 'Zet U hier neer'".