Joods huwelijks- en echtscheidingsrecht

OVERZICHT VAN HET JOODSE HUWELIJKS- EN ECHTSCHEIDINGSRECHT

Ook in deze teksten is de weerslag zichtbaar van het feit dat het Joodse familierecht van oorsprong patriarchaal was met een dominante positie voor de man; de man initieert het huwelijk, de man beëindigt ook -aanvankelijk naar eigen goeddunken¹ - het huwelijk. Er lijken aanwijzingen dat in het pre-sinaïtische recht echtscheiding niet mogelijk was² en een traditie zegt dat Mosje echtscheiding toestond vanwege "de hardheid uwer hart"³.

Een 'get' wordt wel eens vergeleken met de 'Akte van vrijmaking' van een slaaf omdat beide een verandering in de personele status als effect hebben; de slaaf wordt volledig vrij en de vrouw gaat uit het domein (resjoet) van de man en verkrijgt weer volledig zeggenschap over zichzelf.⁴

Ook in de latere rabbijnse literatuur treffen we deze houding aan: echtscheiding wordt nolens volens geaccepteerd en de tegenstanders van echtscheiding hebben niet zozeer bezwaar tegen de echtscheiding zelf, als wel tegen het misbruik dat er van werd gemaakt⁵.

In de Bijbel is een tweetal beperkingen op het aanvankelijk absolute recht van de man:

a. In Dew. 22:13-19. Indien de man zijn vrouw ten onrechte beschuldigt van voor-huwelijkse sexuele relaties met een andere man. Dan mag hij nimmer van haar scheiden.

b. In Dew. 22:28-29. Indien de man een nog jonge, ongebonden maagd verkracht, moet hij aan de vader van het meisje de al eerder vermelde

140

¹  Ber. 21: 9-14. Er zijn ook voorstellen gedaan om de vrouw de bevoegdheid te geven om een get te geven. Zie R. Philip Sigal: "May a Woman Give her Husband a Get" in Proceedings of the committee on Jewish Law and Standards of the Conservative Movement, 1980-1985, The Rabbinical Assembly New York, 1988, pp. 282-296.

²  Ber. 2:23-24. Voor de halachische status van pre-sinaïtische wetgeving zie noot 20.

³  Mattheus 19:8.

⁴  Zie het in noot 127 vermelde werk van Neusner, Vol. IV, pp. 498-502 en Danniela Piattelli, "Get and Get Shihrur", Jewish Law Association Studies I, Scholar Press chico. California 1985, pp. 93-99.

⁵  Mattheus 19:1-12.