Het Joodse vraagstuk

staan in het teken van het verderf. Hiervandaan die jaloerse ijver, waarmee Cod en volk aan elkaar gebonden zijn. In de wereldgeschiedenis is geen tweede voorbeeld te vinden van een volk, dat zo gespannen en dikwijls krampachiig zijn eigen bijzonderheid verdedigt in termen van verkiezing door zijn God, liefdesverklaring die telkens en telkens herhaald wordt en waarbij de geschiedenis, het lot, de tekenen zijn van gunst of verkoeling. Hoe emotioneel zijn deze dingen door Israël beleefd! Omdat het een klein volk was werden de spanningen rondom het besef van verkorenheid groter; een machtig millioenenvolk heeft in zichzelf ruimten van zijn formaat en natuurlijke basis, waardoor het zijn bestemming ook rustiger en zekerder kan uitwerken. Israël was te klein en te onaanzienlijk om enige zekerheid in zichzelf te hebben. Niet voor niets legden de profeten dan ook de nadruk op het feit, dat het als een klein onaanzienlijk volk door God geroepen was, een absurditeit, maar daarom temeer een onderscheiding, die verrukkelijke bekoring had. Het was zelfs niet eens goed voor Israël om groot en machtig te worden; de volstrekte afhankelijkheid en verering van zijn God zou er schade bij lijden. De intimiteit van deze reli-gicuse verhouding was grotendeels gebaseerd op de gedachte, dat de geliefde in haar schamelheid is gekozen en gewekt, een Assepoester onder de volkeren. Uit niets in het aanzijn geroepen, steeds met verbazing zich als de uitverkorene voelen, geloven op een woord, dat een absurde maar zalige verzekering bevat, dat is eigenlijk de grond van Is-raels zelfgevoel. En op die grond streefde het in zijn levens-pretenties alle andere voorbij. Met de verwante stammen in de omgeving, die ook een zekere nationale bestaansvorm hadden gevonden, zoals Edom en verderweg de Arabieren, leefde het in vijandige spanning, die zich uitte in heftige scherpe en kleinerende bejegening. In zijn traditie bewaarde het herhaalde broedertwisten, waarin het zijn vinnige strijd voerde om het eerstgeboorterecht, dat niet altijd normaal juist aan de Israëlitische lijn toekwam. Waar men ook ziet, Israël was steeds in spanning over eigen recht en be-

89