Het Joodse vraagstuk

wijs, voor zover het de opleiding tot zelfstandige vraagstelling op hoger niveau betreft. Het materiaal, dat daarbij ter beschikking staat, op historisch, cultuurhistorisch, sociologisch, godsdiensthistorisch gebied, behoeft dringend herziening en uitbreiding, zodat de stof naar essentiële gezichtspunten wordt geordend en samengevat, en de principiële houding wordt voorbereid, die bij de practische beslissingen de richting kan aangeven.

Met name de Christelijke kerken vinden deze taak op hun weg, bij het catechetisch onderricht, de prediking en de persoonlijke zielzorg, maar vooral bij hun opvoeding tot bewuste geloofsactualheit en hun leiding in de conflictsituaties van de grote samenleving. Ze hebben met het Joodse volk een gezamenlijk verleden, dat groter verwantschap vertoont naarmate men dieper tot de oorsprongen teruggaat. Door de grote aandacht, die dit oorspronkelijk verleden, naar de bijbelse oorkonden, in het kerkelijk bewustzijn tot zich ireki. is de latere ontwikkeling van het Jodendom maar flauw tjes bijgehouden. Gevolg is dat men eigenlijk van de toestand van het huidige Jodendom te weinig op de hoogte is om een juist begrip en een juiste houding te kunnen vinden. Of het Jodendom nu wel of niet had afgedaan w^ras nooit duidelijk en op welke gronden men zijn houding moest bepalen ten opzichte van de Joodse problemen van de dag evenmin. Aangezien de practijk van het samenlcven steeds begint bij reëel contact en daarmee inzettende bezinning op beiderzijdse levensgrond valt er op dit punt veel in te halen. De spontane solidariteit, die de kerken betoond hebben met de Joden in hun vervolging van deze laatste jaren. is een teken van goed instinct: maar de diepere fundering, die ook het beleid voor de toekomst moet bepalen, is nog al te weinig gemeengoed.

Aan de andere kant is een dergelijke opvoeding in Joodse kringen nog verre te zoeken. Doorgaans is elke bewust Joodse opvatting er uitsluitend op gericht om saamhorigheid en traditievastheid aan te kweken, ten einde in de strijd om het bestaan als Joodse gemeenschap zo sterk mogelijk ie staan. De Joodse opvoeding is, bij alle internationale oriën-

195