Het Joodse vraagstuk

deren zijn gedurende de oorlogsjaren door niet-Joodse gezinnen opgenomen en in het leven gehouden. Een aantal daarvan is wees geworden; anderen zijn practisch zonder ouderlijke woning. Van Joodse zijde wordt de zaak zo gesteld, dat al die kinderen aan de Joodse gemeenschap behoren en aan haar moeten worden teruggegeven, om in de Joodse traditie te worden opgevoed. Die Joodse gemeenschap staat met haar 23.000 zielen thans zoveel zwakker dan voor de oorlog, dat zij zich van haar jeugd niemand mag laten ontvallen, zelfs niet wanneer het een of andere kind bij de niet-Joodse pleegouders een veel betere huisvesting en materiële verzorging zou ontvangen dan in Joods milieu. Deze houding wordt ingegeven door de wil van de Joodse gemeenschap om voort te bestaan na deze gruwelijke slachting. Nog nooit is die wil om te leven bij de Joden door enige vervolging gebroken; ook deze laatste heeft dat niet vermocht. Daartegenover wordt gesteld, dat tal van Joodse ouders hun kinderen zeker niet traditioneel zouden hebben opgevoed en dat het niet-Joodse milieu waarschijnlijk in vele gevallen dichter komt bij de door de ouders bedoelde sfeer dan het orthodox-Joodse dat nu wordt aangewezen. Moet men niet geval voor geval behandelen en telkens de oplossing zoeken, die het best aansluit aan de geest van het oorspronkelijke gezin?

De hier bedoelde moeilijkheid zou minder gewicht hebben, wanneer opvoeding minder werd opgevat als training in een bepaalde traditionele levenshouding. Aan het probleem van de moderne opvoeding zit meer vast, dan dat men kinderen voor een bepaald milieu opeist. Of het Jood-zijn door de kinderen ervaren wordt als een reden om dankbaar of zelfs trots te zijn, hangt van andere factoren dan van orthodoxe training af. Of ze tot elke prijs moeten bewaard worden tegen afglijding naar assimilatie of eventueel tegen kerstening is een soortgelijke vraag. Aan de andere kant mag natuurlijk een noodtoestand als deze niet verleiden tot zieltjes-winnen aan Christelijke kant. Ik voel hier een engte in de vraagstelling, die het enmogelijk maakt goed te beslissen. Aan deze kinderen kan niet anders worden voorgehouden

192