heeft afgeschreven, doei aan de Joden ook in zijn praciische houding geen verder recht. Dat is het grote gevaar van tekenen duiden: de verrassingen, die de wereldgeschiedenis steeds in petto heeft, worden er door verrekend op een manier die wel cens een verrekening kon blijken. De grotere zelfbewustheid van het moderne Jodendom en de grondige wijze waarop het zijn eigen wezen en vooronderstellingen onderzoekt, is wellicht een teken, dat de wereld met deze dingen nog niet klaar is. al schijnt ze in de erfenis van de Christelijke kerk het Joodse goed reeds te hebben verwerkt. Hoe dit alles ook zij. een leken is het Joodse volk in elk geval en de theologische duiding daarvan voert tot de diepste inzichten en vermoedens, die de verdere geschiedenis kunnen bevruchten.
169