Het Joodse vraagstuk

Wat de oorsprong; betreft zijn ze beide het teken van het goddelijke initiatief, dat als een duister gebeuren in de voortijd dat bijzondere volk heeft verkoren om het als levend instrument te gebruiken tot zijn goddelijke zelfopenbaring. Hoe deze zich voltrekt en hoe ze inwerkt op de mensen, tot wie ze komt en aan wie ze zich betoont, dat valt te lezen uit hetgeen dit volk heeft beleefd en belichaamd. Het is een geschiedenis van kernvorming bij de mens, bij dit volk, als aardse tegenspeler van zijn goddelijke partner, van wils-concentratie op grond van waakzaamheid van bewustzijn, en dan steeds van wrijving tussen goddelijke wil en menselijke wil, als een bewogen en meermalen heftige verhouding tussen schepsel en Schepper. De innerlijke bewegingen van toorn, verdriet, opstandigheid, afkeer, vlucht en toevlucht, erbarmen en verzoening, schrik en verstilling, liefde, zorg, gedrdd, kortom van die hele reeks, die hoort bij het ik-zeggend wezen, ze begeleiden onafgebroken de Joodse geschiedenis. In dat opzicht zijn ze het teken, dat men met een God te doen heeft, wiens betuigingen van liefde en zorg van een diepe ernst zijn, zodat wie met hem verbonden wordt voortaan alleen in die God zijn rust en zijn onrust, zijn hoop en zijn kracht vinden zal. Dat houdt dan in, dat misverstand en verwijdering fataal karakter aannemen, dat er beslissende momenten zijn, die ten heil, maar ook ten onheil kunnen uitvallen.

Wat dit punt betreft staan Joden en Christenen onder dezelfde betekenis. De openbaring, die hun is toevertrouwd, is op geen manier hun eigendom geworden en kan zich tegen hen keren. De wijngaard kan aan anderen worden gegeven.

Dat de een zozeer een zwerver is geworden op de aardbodem kan even veelzeggend zijn als dat de ander zozeer gevestigd is geraakt. Wordt ook het gevestigde Christendom aangetast, dan kan dat evenzeer winst zijn als verlies. De goddelijke dialectiek van verkiezing en verwerping spreekt uit deze tekenen. Noch natuurlijke noch geestelijke traditie helpt daartegen; hoe vaster men zijn grondschema’s belijdt, des te leeger kan het bestaan worden.