Het Joodse vraagstuk

En behalve dat het verleden zijn stempel op de onwillekeurige verschijning van de Jood gedrukt heeft, wordt het bovendien door het Joodse volk als collectivum bewust vastgehouden, opzettelijk herinnerd en aan de opgroeiende jeugd ingeprent, zodat er een zekere spanning van bewustzijn ontstaat, die meewerkt om de vroegere belevingen wakker te houden en er toe bijdraagt, dat de Jood als verschijning een onpeilbare ouderdom suggereert.

Deze trek is voor de psychologie van de Jood zeer belangrijk. In elke individuele Jood leeft en reageert een historisch collectivum van merkwaardige continuïteit. Opvallend archaïsche vormen hebben hier stand gehouden; een bepaald gefixeerd ritueel, dat nog aansluit aan het primitieve cultuurstadium, doet zich gelden. Doorgaans zijn deze archaïsche vormen niet meer onmiddellijk sprekend en vraagt de Jood ook zelf niet naar hun zin. Maar ze zijn er en begeleiden hem. Besnijdenis en spijswetten zijn zulke meegedragen gewoonten van oeroude lijden. Deze I radii ie is zo sterk in het Joodse wezen opgenomen, dat men de behoefte niet eens gevoelt er zich in innerlijke distantie rekenschap van te geven; het problematische wordt niet gevoeld, of niet als innerlijk conflict beleefd.

Deze onwillekeurige ouderdom als nationaal geheel stelt de Joden vanzelf al enigzins apart in de samenleving van de volkeren. De innerlijke gelijktijdigheid met de omgeving ontbreekt. Zoals de Joodse jongens en meisjes als oorspronkelijke oosterlingen een vroegere puberteit beleven dan de westerse jeugd, zo zijn de Joden wereldhistorisch rijper dan het westen. Ze zijn daardoor niet zo pril en niet zo broos als anderen, liet zijn overlevenden van ongemeen wisselende tijden, waarin vrijwel geen ervaring hun is gespaard. Dat geeft een zekere constantheid, onverstoorbaarheid aan hun wezen temidden van de overstelpendste gebeurtenissen. Het werkt ook op de „jongere” omgeving vaak irriterend. De eerste schrik is er al uit. Wie heeft niet met verbazing en pijn opgemerkt, hoe zelfs jonge Joodse kinderen zich hervonden onder de ergste bejegening? alsof ineens de oude gerijpte mens in dat kind opstond!

131