En toch leefden wij

kamer opgestapelde, nog nauwelijks droge, houtblokken het fornuis te laten laaien voor de eerste ketel kokend water. Daarmee moest je dan zo snel mogelijk door de vers gevallen sneeuw naar de pomp waden, het zware deksel ervan oplichten en het hete vocht zo langzaam mogelijk in de diepte gieten. Maar al te vaak volstond één ketel hitte niet om de zwengel van de pomp weer in beweging te krijgen.

Ook in ‘huis’ moet het behoorlijk koud zijn geweest. Ondanks verwoed doorstoken na die eerste ketel kokend water - boomstammen leverde het bos onbeperkt, het dagelijks probleem bleef de blokken voldoende droog te krijgen voor het gebruik - begonnen de onderste ijsbloemen op de ramen pas tegen de middag te smelten, de bovenste pas tegen de avond.

Ons voedingsprobleem loste Roos voorlopig op haar manier op. Beu van het dagelijks, gekluisterd aan haar naaimachine, de oude plunje van de boeren in de omtrek verstellen, snakte ze naar wat leven buiten de brouwerij. Zo was ze het gerucht van ‘goed geld te verdienen’ gevolgd en terechtgekomen in Diever bij het hoofdkwartier van de arbeidsdienst. Daar zochten ze aardappelschilsters voor hun gaarkeuken. Weliswaar hield Rudolf zich nu, na het aardappelrooien, zoveel mogelijk overdag onzichtbaar om niet onverhoeds voor de arbeidsdienst - hulp aan de vijand! - ingerekend te worden, maar piepers jassen voor het warme eten van ‘onze’ arme jongens was toch heel iets anders. Je verdiende er f 5.- per dag mee, gratis vervoer van en naar huis en ‘last but not least’ mocht je elke dag het voor consumptie afgekeurde, i.e. te oud bevonden, kuch (commiesbrood) mee naar huis nemen, een voor ons toen ongekende en weldra onmisbare weelde.

Eenmaal in dienst wist Roos zo nu en dan nog andere etens-waardigheden mee naar huis te brengen.

Groente was die winter helemaal niet meer te bemachtigen, zodat we dagelijks als ‘garnituur’ bij de aardappels knollen verorberden die ik in de meest fantasierijke variaties enige ‘bij’-smaak trachtte af te dwingen.

Het besneeuwde bos met zijn vaak adembenemende schoonheid schonk ons onverwacht een sanitaire luxe. Op een zeer stille, witte dag hoorde Rudolf met zijn gevoelig oor een vliegtuig neerstorten. De volgende dag liep hij dan ook op zijn speurtocht