En toch leefden wij

In mijn herinnering is hij blijven leven. Naarmate ik ouder werd, mijn levenservaring dieper, heb ik vaker in retrospectief gedacht wat ik hier in augustus 1944 - 16 maanden na ons afscheid, een maand voor zijn brute dood - al heb opgeschreven: dat ik (het) best met hem had kunnen trouwen. Achteraf blijft hij (voor mij) toch nog de beste.

Het was in de namiddag van 12 april 2005 (!) toen ik, gekomen tot de hier aangehaalde passage over Hans uit mijn dagboek, aan deze toelichting begon. Die avond keek ik naar een samenvatting van de bevrijding van het kamp Westerbork op de televisie. Er werden o.a. een paar namen voorgelezen bij de foto’s van heel jonge kinderen, uit Westerbork ‘vervoerd’ en in de concentratiekampen Auschwitz en Sobibor omgebracht. En toen hoorde ik ‘Hans Badmann, 21 jaar’. Een ogenblik dacht ik dat ik hallucineerde. Nooit eerder in al die jaren had ik zijn naam, waar dan ook, horen noemen. Triester nog: een klasgenoot van mij van de lagere school, die ik in 1941 een keer bij Hans thuis had ontmoet, vroeg ik een paar jaar geleden eens naar zijn reminiscenties aan Hans. Hij kon zich zelfs zijn naam niet herinneren, laat staan het feit dat hij toen bijles (ik veronderstel in Nederlands) van hem had gehad.

Nu wacht ik op een antwoord van directeur Dirk Mulder van het Herinneringscentrum kamp Westerbork op mijn vraag volgens welke criteria de bij de herdenking voorgelezen namen zijn gekozen. Hier volgt zijn antwoord van 4 mei 2005:

‘Het blijft voor mij niet te doorgronden hoe coïncidenties zoals U die beschrijft in uw brief voorkomen. Op en na iedere herdenking vinden er ontmoetingen plaats, zijn er samenvallende gebeurtenissen, vallen teksten in een passend maar ongedacht kader. Ik constateer het maar kan het niet verklaren. Is dat toeval of voorzienigheid?

Hoe ook geduid, de naam van Hans Badmann is door ons niet op grond van bepaalde criteria gekozen. Ik wilde dat er met het lezen van de namen een alfabetische doorsnee (voorzover dat al mogelijk zou zijn!) zou zijn. En zo is uit de Gedenkboeken om de zoveel pagina’s een naam gekozen. Niet minder en niet meer was deze willekeurigheid. ’