En toch leefden wij

scharrelde. We aten pas om 3 uur. De middag was om voor ie begon. Ik heb nog even aan Hertha geschreven. Verder kwam ik niet. De pukken laten eten en in bed gestopt. Gek, maar als we samen eten brengt zij hier altijd de pukken naar bed, terwijl ze thuis nog te beroerd is om ze zelf in bad te stoppen. Maar hier kan ze hem niet zo vaak smeren en doet ze het toch liever dan de boel opruimen, wat Els dan mag doen. Ik geloof dat ik nu een heel andere kijk op haar krijg. Ze is zo ontzettend berekenend, ze weet zelf niet dat ze alles, maar ook alles uitrekent en af weegt en zo meer. Na het eten (we hadden zelf alleen nog maar een prakje gehapt) gingen we rogge rapen. Op de akkers, waar de rogge al gebonden en wel staat en waar al geharkt is, mag iedereen de overgebleven aren ophalen. Maar dat doet behalve ons zowat geen mens, want ze hebben hier tenslotte allemaal genoeg (te eten). Je krijgt er aardig pijn van in de rug, maar je kan er heerlijk bij denken. Over alles. We kwamen pas tegen 10 uur thuis en gingen gauw naar bed. Gistermorgen weer vreselijk ‘drok’, Roos heeft het altijd even drok waardoor ze veel te veel tijd kwijtraakt, alleen al door het denken eraan. Er kwam hier voor het huis een boer zijn rogge maaien. Hij wou me wel leren binden. Maar toen Roos er later bijkwam en erom vroeg was mijn animo eraf'. Het was zalig weer. De zon scheen en er waaide een verrukkelijke wind. We maakten samen Mutti’spakje klaar om weg te sturen, maar er was nog ruimte over en dat is zonde, dus wachten we nog even met wegsturen. Daarna ging ik hier op het weiland in de zon liggen braden. Ik had ’s nachts van Jenny en Marijke gedroomd en die droom liet me niet los. Het is altijd dat Marijke ergens gevangen zit. Op het tonnegie, waar ik zowat nog vaker zit dan op de w.c., dacht ik er ineens aan dat vader al 60 was (mijn vader was van 1882) en hoe jong hij er feitelijk nog uitzag en ook was. 60 jaar is toch al aardig wat, Roos kent helemaal geen mensen van die leeftijd. (...)

12 augustus 1944, zaterdag half tien ’s avonds

(...) Woensdag waren we werkelijk goed samen. Ik had met Griet afgesproken dat ik in de rogge zou komen, maar Roos moest natuurlijk mee. Het was erg heet, de zon brandde en Griet en Jan waren al bezig. Ik ging het direct proberen, het binden. Het