En toch leefden wij

(...) Gistermorgen Roos weer een en al drukte. Ze moest d’r paddestoelen naar de post brengen, misschien krijgen we er een boel geld voor. Ik was woedend, zus, want steeds spookte de gedachte aan Mutti’spakje door mijn hoofd, ik wilde er zo graag direct op af, dat snap je en Roos kikte er niet meer over.

Steeds weer duikt in dit dagboek het denken aan, de zorg voor en het realiseren van het pakjes sturen naar mijn moeder in Bergen-Belsen op. Hoe wij, al vrij in het begin van ons verblijf in Lhee, erachter waren gekomen dat het mogelijk was, onder welke voorwaarden en langs welke weg kan ik mij niet herinneren. Nooit zijn wij echter te weten gekomen of die pakjes, wier inhoud met zoveel liefde en toewijding was vergaard, in Bergen-Belsen zijn aangekomen. Dat mijn moeder zelf ze nooit heeft ontvangen staat vast, aangezien zij eind juli 1944 al niet meer in Bergen-Belsen was.

Geen kwaadwilligheid, alleen luiheid, gemakzucht. Dus met moeite klaargestoofd, dat ik mee naar het dorp ging formulieren halen. Lollig is het daar. (Het dorp was Dwingeloo). De groentevrouw is vroedvrouw, de bakkersvrouw reuze aardig.

Dina, haar man en haar kinderen kan ik mij nog goed herinneren. Het jonge bakkersechtpaar op de brink wekte mijn vertrouwen al op het eerste gezicht. Beiden aan de mollige kant, beiden in mijn ogen knap om te zien, brachten ze in voelbare harmonie én de bakkerij én hun talrijke kinderen tot bloei. Met een van de jongens heb ik nog jaren na de oorlog over de post postzegels uitgewisseld.

De bakkerij werd voor mij een bron van warmte. Ik denk dat Dina al gauw haar eigen vermoedens had over mijn ware afkomst, zeker sinds ik bij haar had aangeklopt voor ‘stof’ voor mijn pakjes. Toen wij elkaar wat beter kenden, stopte ze mij af en toe ongevraagd een essentieel voedingsproduct (dat op de bon was!) toe om naar mijn zieke, hongerende moeder in het Westen op te sturen. Ik mocht er nooit meer dan de officiële kostprijs voor betalen.