Tegen de dwang (verhalen)

Haar ene hand ging onder haar achterhoofd uit naar het bruine boekje toe, als wilde ze het toch weer tot zich halen,-maar ze deed het niet, zuchtte even en trok de hand weer terug.

Dit boek uit en geen ander. En morgen, vastendag, de negende dag van de maand Ab, morgen het kwellende en verflauwende vasten in de warmte! Voor haar niet meer dan een halve dag, geen ander gemis dan haar ontbijt en daar tegenover het mogen thuisblijven van school, maar het saaie in huis en geen boek... geen nieuw boek.

Ze zag het al voor zich, hoe het morgen in huis wezen zou. Vader slecht gehumeurd, als op elke vastendag, Japie luidruchtig en blufferig, voortdurend vertellend, dat hij de hele dag vasten wilde en toch evengoed wel naar school kon gaan, want dat hij er niets van merkte, en tegen haar pratend over krentenbroodjes, om haar te plagen, omdat ze daarjuist als ze vasten moest, zo'n trek in kreeg. En dan geen boek om haar te troosten.

Van haar weekgeld-dubbeltje had ze niets meer over, gewoonlijk bespaarde ze 't wel om boeken te huren, ditmaal had ze 't versnoept, al voor ze 't in handen had; in felle trek naar lekkers had ze het van Maup vrijdag al geleend en het hem vandaag terug moeten geven.

In 'Het Kasteel Montmorency' was ze vanmorgen pas begonnen,-'t leek zo een schat, onuitputtelijk als een lange vakantie voor zich, toch al weer genoten, weer voorbij, weer uit. Even hadden die mensen voor haar geleefd, had ze ademloos met hen meege-hijgd, had haar hart in hen geslagen, had ze gebeefd in hun leed, gevreesd voor hun gevaar, zó scherp, als onderging ze alles zelf,-en nu weer weg, vervlogen, en 't leven voor haar uit nu mat en kleurloos en de dag van morgen, die heet zou zijn en duldeloos van ontbering en trage verveling.

Uit het huis riep moeder.

'Leentje, denk je eraan dat 't tijd wordt voor 't Joodse school?'

Rekkend stond ze op, leunde even duizelig aan de muur en ging de zonnige woonkamer binnen.

Japie, de dertienjarige, beweeglijke jongen, plaagziek, met schrandere donkere ogen, kibbelde daar met de tienjarige Maup over de

93