Prometheus

stukje te onteigenen grond niet den uitersten prijs te vragen, maar het de gemeenschap goedkooper te geven, daar hij het indertijd toch bijna voor niets in zijn bezit kreeg. Zulk een daad, zonder ophef, zonder effectbejag, in eenvoud als ,,vanzelfsprekend" — vooral niet als éclatante (uit distinctiezucht) uitzondering! — begaan zou een uiting ■van werkelijken gemeenschapszin kunnen heeten. De oude heer How weet echter niet wat hij hoort — en toch is hij op en top een maatschappelijk menschl Juist daarom. Hij is practisch.

En dus beeft hij voor zijn zaken, met zulk een zoon als opvolger — terecht, de jonge heer How zal zeker in zaken niet slagen. Maar als de oude heer How even later een jeugdigen klerk laat arresteeren, die vier pond stal om de vrouw, die hij liefhad, te redden — dan voelt hij zich, met fleren tred en opgeheven hoofd achter den bleeken gevangene voortschrijdend ,,a servant of the law". Niet de man, die voor zijn geld opkomt, maar ,,a servant of the law". Zoo moet het, hij moet eerlijke, heilige verontwaardiging voelen jegens den gemeenen dief — het besef dat hij eenvoudig voor zijn zaken opkomt kan zijn hand niet die kracht en vastheid verleenen, noodig om toe te slaan. Er moet idealisme, er moet ,,lief-hsbberij" bij komen. Als iemand hem later komt vertellen, dat er drie menschen te gronde gingen om de chèque van vier pond, moet hij kunnen antwoorden, dat het ,,Recht zijn loop moest hebben" — en zijn leven lang het hoofd hoog dragen, met een zuiver geweten. Als men hem zegt dat hij is ,,servant of the law" omdat, en in zooverre de wet is een ,,servant of his property" — moet hij dit, de zuivere waarheid, met eerlijke, heilige verontwaardiging van zich afwijzen kunnen.

Hoe zou hij dit alles nu kunnen, als hij nog aan zijn onteigeningszaakje dacht of daarvan den zin begreep, als hij de overeenkomst tusschen ,,speculeeren" en stelen'had ontdekt, als hij, den jongen ,,dief" het ,,zedelooze" doel van zijn diefstal verwijtend, aan zijn eigen jeugd en aan zijn eigen mai-tresses dacht? Hoe, als hij was gaan inzien, dat men, met het Evangelie van Vraag en Aanbod als hoogste levensleer en richtsnoer, bezwaarlijk tegen anderen kan moraliseeren, zooals de oude heer How het gewis doet, en althans de dominee, bij wien hij ter kerk gaat en die hem zijn ,,zondebesef" inprent,

78