Prometheus

Zoo keert de bewuste mensch met begrip terug tot datgene, dat hij eerst zonder begrip aanvaardde en daarna zonder begrip verwierp — in den eeuwigen drievoudigen kringloopvan-ontwikkeling, het rhythme, dat we in de voorafgaande hoofdstukken hebben nagespeurd en aangetoond en medebeleefd. Aanvankelijk was hij ,,Prometheus", maar met ,,geloof" en ,,hoop" als steun aan zijn zwakheid en zijn onbegrip — toen hem ,,geloof" en ,,hoop" ontvielen, wilde hij niet langer ,,Prometheus" zijn, poogde hij het leven, zijn noodlot, de Dwaasheid en de Erfzonde te ontloopen — totdat hij in den deemoed, die zijn hoogste kracht is, zijn aandeel op zich neemt en het "Woord vervult.

Daarin komt hij tot rust, tot wat Shaw ,,contented pessimism" en Galsworthy ,,a smiling certainty" heeft genoemd, in een klein, eenvoudig verhaaltje, dat ,,The Inn of Tranquillity" heet en waarin hij, zooal niet ten volle en met zijn begrip, dan toch in aanleg en met zijn intuïtie — want hij is meer dichter dan dialecticus — het moderne PrometheuS-probleem zooals het algemeen wordt gevoeld voor zichzelf heeft opgelost.

Ook hier stuiten we weer op het typisch-moderne conflict tusschen ,,inzicht" en ,,voorkeur", 't welk ook dezen lichtbewogen, zij het ook meestal latent, zich verwonderenden geest — uit de verwondering komt de wijsheid, leerde Plato 1 — altijd door bezig houdt en tourmenteert. En als hij dus op een eenzame plek aan de Italiaansche kust — een ,,Odyrisean coast; on such a cliff might Theocritus have lain, spinning his songs" — alleronverwachtsteenveramerikaniseerden Italiaanschen hotelhouder ontmoet, eigenaar van een grammophoon, een dikke sigaar en een jachtgeweer, waarmee hij kleine zangvogeltjes schiet, trotsch op zijn ,,man-van-de-wereld"-zijn, op zijn ondernemingsgeest, zijn slimheid — dan wordt die speculatieve, mijmerzieke geest, gedwongen tot denken over het vreemde contrast tusschen dien man en zichzelf, dien man en den geest van die plek, en over ,,the other incongruities of existence — the strange, the passionate incongruities of youth and age, wealth and poverty, life and death, the wonderful odd bedfellows of this world — all those lurid constrasts which haunt a mans' spirit till sometimes he is ready to cry out: ,,Rather than live where such things can be, let me die."

597