Prometheus

de dagen, dat het monster, door Milton gedroomd als ,,de Zonde" de wacht hield voor het paradijs der zelfonderscheiding en der zelferkenning, hebben zedemeesters van meer of minder kracht het inzicht dier gemeenschappelijke aansprakelijkheid voorbereid. Thackeray kon er zich niet aan verzadigen het maatschappelijk Christendom in zijn schijn-deugd, schijn-nederigheid, schijn-fatsoen te ontmaskeren en met de allerergste pretenties der Hooggeborenen den draak te steken. Maar hoe schijnen deze zachte klopjes tegen het ,,gepleisterd graf" der maatschappelijke samenleving kinderspel bij de mokerslagen van Shaw, die geen steen overeind laatl Ware het anders, men had'den schrijver van ,,Vanity Fair" ,,cynisch" en ,,paradoxaal" genoemd, zoo goed als den schrijver van Mrs. Warren, in wiens gansche oeuvre geen enkele uiting van cynisme, geen enkele paradox te bekennen valt. Maar kan ,,de maatschappij" wel anders reageeren op den man, die haar als een gekken-, huis in een vuilnisbelt demonstreert, dan met de beschuldiging dat hij cynisch is en vuil en op den koop toe nog paradoxaal?

,,Vanity Fair" en zijn langdradige tegenhanger ,,the New-comes" zijn ten slotte toch maar étalages van onnoozele pekelzonden — ijdelheid, die zich uitgeeft voor onafhankelijkheid en edelmoedigheid, snobisme, dat schijnen wil, wat het niet is, ambitie, die geluk prijsgeeft voor rang en staat. Lord Steyne maakt het inderdaad te erg — maar Lord Kew, zijn jeugd doorbrengend met drinken, dobbelen, duelleeren, doet niet anders dan wat den ,,edelman" toekomt en hij is daarbij nog affable voor zijn minderen, zoo zachtzinnig en beleefd, en trouwt op zijn tijd met een passende partij uit zijn eigen stand. W^at wil men meer. En het complete ideaal is Colonel New-come — door Thackeray zelf herhaaldelijk met het beroemde spectatoriale type Sir Roger de Coverley vergelekenl — de man wiens hart één goudklomp is. Dat hij fortuin maakt als koloniaal officier doet aan die voortreffelijkheid niets af. Inderdaad, — Eigendom, politiek en economie, een zedelijke aansprakelijkheid, die dieper gaat dan het materieel welzijn van de allernaaste omgeving en vooral: maatschappelijk parasitisme, behoort tot het vele, dat de goede Thackeray al morali-seerend met omzichtigheid en schroom steeds zorgvuldig uit den weg is gegaan 1

588