Prometheus

De groote suggestie van een absolute, te veroveren, voor eeuwig vast te leggen Waarheid, de machtige illusie van een verheven, ver-verwijderd, maar niettemin te bereiken Doel, de kinderlijke waan van eigen ,,gelijk" tegenover anders ,,ongelijk", het werd alles in het licht van het relativiteits-begrip aan het wankelen gebracht en uit den aanminnigen geest van den zoeten droomer Shelley verrees voor het laatst het beeld van den triumfeerenden, vlekkeloozen Prometheus, van een bevrijde, gelukkige wereld onder zijn beheer, van een verslagen Jupiter, het voorgoed overwonnen en ten onder gebrachte Kwaad. W^el werd reeds toen, ook door Schiller, dat kwaad als een ziekte, als een ongeluk, meer dan als boosheid en schuld opgevat — maar de ziekte kon en zou genezen, de booze zweer aan het lichaam der menschheid ontsneden worden.

Deze hoop slonk ineen, dit geloof verdween, toen de mensch de structuur van het Absolute leven — het Absolute Leven in hem zijn eigen structuur — onder bepaalde categorieën had leeren verstaan. Jupiter verscheen als het eeuwig beeld van eigen ,,slechtheid", die niets dan levenswil, zelf-affirmatie, distinctie-drang is - de kampende Prometheus als de eigen * zelfnegatie en de worsteling dier beide de eenige inhoud van het eeuwige leven.

Verwarring, vertwijfeling, verbittering kiemden in het hart van een geslacht, dat deze levensstructuur ten halve, maar niet ten volle begreep — het waande zich gedupeerd door een duivelsche Macht, opgehitst tegen zijn eigen spiegelbeeld, tegen zijns eigen wezens eeuwige emanatie, toegerust met de warmste aandriften, een rechtsgevoel zoo gloeiend en hecht, zoo onverwrikbaar ingeworteld als de levensdrang zelf, een heete liefde tot het echte, het goede, het werkelijke, een heeten haat tegen het valsche, het slechte, het verwrongene — we peilden die liefde en dien haat in Schiller en in Swift, in Rousseau, in Shelley, in Hebbel — en dit alles gedoemd zich te pletter te loopen tegen een rots van onverzettelijke Noodwendigheid, in een arbeid als die van Sisyphus, nutteloos, hopeloos, want tegen de onverwoestbare fundamenten van het Leven, tegen eigen zelf-affirmatie gericht en toch niet na te laten, impulsen en drangen, waarvan het ijdele werd ingezien en waaraan toch moest worden gehoorzaamd. Speelbal van een wreede godheid,

584