Prometheus

travailler utilement au bonheur des hommes, il faut être supérieur a toute morale" — die op zichzelf als elke raad wel ondenkbaar en onvervulbaar is, maar die juist daardoor verraadt, dat de ,,humorist" met zijn puur scepticisme gebroken heeft. En verder is het ,,Tandis que la liberté naissait dans la tempête..." evenzeer ten opzichte van den geest van ,,Les Dieux" een inconsequentie.

"Wat verwacht, wat hoopt nu de man, die heeft geleerd, dat hij tegen de eigen rede in toch altijd verwachten en hopen moet, omdat wie niet vóór is, tegen is, en wie niet tegen, vóór — in den strijd tusschen laldabaoth en Lucifer, tusschen Jupiter en Prometheus? Het antwoord op die vraag brengt de nieuwe formule in het Prometheus-probleem — en daarin ligt derhalve voor ons het zwaartepunt van het boek — in ,,Le Rêve sublime de Satan".

In zijn verborgen tuin aan den Ganges zijn de boodschappers der opstandige engelen hem komen waarschuwen ,,Prince, ton armee 1'attend. Viens la conduire a la Victoire."

En hij belooft ze zijn antwoord voor den volgenden dag.

Maar in den nacht komt tot hem de droom. En in den droom overwint hij de Hemelsche Heirscharen en zijn generositeit verloochent zich ook in de overwinning niet. Anders dan laldabaoth met zijn wellust in bloedige wraak op alles dat onder ligt, geeft hij Michael zijn degen terug met de woorden ,,Portez-Ia pour la defense de la paix et des lois" en verlangt van de opperhoofden der ,,phalanges célestes" niets anders dan een eed van trouw, waarin alle oude wrok vergeten is.

Maar dan...

Et Satan se fit couronner Dieu.

Dan ziet hij, steeds in den droom, langzamerhand zijn eigen bederf, zijn eigen ondergang zich afspelen.

,,II se plaisait aux louanges et aux actions de grace, il aimait a entendre vanter sa sagesse et sa puissance. II écoutait avec joie les cantiques des chérubins qui célébraient ses bien-faits et il ne prenait point de plaisir a entendre la flüte de Nectaire paree qu'elle célébrait la nature, accordait a 1'insecte et au brin d'herbe sa part de puissance et d'amour et conseillait la joie et la liberté... II condamnait !'intelligence et haïssait la curiosité. Lui même refusait de plus rien apprendre, de peur

580