Prometheus

lijk gevoel door hem overweldigen liet — ze doodde, maar niet voor anderen, ze doodde tot eigen genoegdoening. Voor de niet-onderscheidende collectiviteit blijft de daad waardevol, voor het zelf-onderscheidende individu is de daad waardeloos geworden, door de vertroebeling van het motief. Zoo zullen altijd in menschen hun schoone impulsen worden vertroebeld door hartstochten en ijdelheid, d.i. door den distinctie-wil, door den levens-wil, die hen nooit verlaat. Wel hun, zoo ze dit, als Judith, als De Musset's Lorenzaccio, van zich-zelven weten en erkennen, wee hun, zoo ze het, als Pierre Strozzi, als Evariste Gamelin, als Paphnuce (in ,,Thaïs") niet weten, niet vermoeden en hun eigen hartstochten, liefde, wraak, jaloesie, botvieren onder den dekmantel van hun Katholieke of Jacobijnsche of Germaansche Deugd. Reeds Pierre Bayle in zijn eerder-geciteerd ,,Commentaire Philosophique sur ces paroles de Jésus-Christ: ,,Contrain-les d'entrer" geeft als „troisième refutation du sens littéral": „la raison qu'il boule-verse les bornes qui séparent la justice d'avec 1'injustice et qu'il confond le vice avec la vertu". En hij wist over den geloofsijver van „messieurs les convertisseurs" mee te praten. Het woord „convertisseur" vergelijkt hij elders met het woord „tyran", dat evenmin op zich zelf een ongunstige beteekenis heeft en evenzeer die beteekenis moest krijgen door de zedelijke ontoereikendheid van den mensch, altijd blijkend als hem macht over anderen wordt gegeven. Altijd heeft een inquisiteur meer op zich durven nemen dan een moordenaar — de dieren in de natuur verslinden elkaar, de wilde volkeren beoorlogen elkaar, maar duizendmaal bloeddorstiger en wreeder is hij, die meent te zijn geroepen tot rechter en beul over anderen. „II se crée lui-même une vérité conforme a ses passions et donne a sa jalousie gratuïtement une couleur Jacobine..." ״II est vertueux, il sera terrible." Werd het niet en wordt het niet in den oorlog, in de revolutie bevestigd?

Evariste Gamelin, de Revolutionnaire Rechter, heeft een meisje lief, een geslepen coquette, die hem bij den neus om den tuin leidt en voor wier ״misbruikte deugd" zich de on-noozele exalteert als een goed discipel van Jean Jacques Rousseau. Zij, Elodie, laat hem gemakshalve maar denken, dat ze door een uitgeweken aristocraat is ״verleid", omdat

554