Prometheus

eenige bestaande Orde beeft, naast den zedelijken inhoud, nu ook een geestelijken inhoud gekregen, is het voorwerp van intellectueele, meer nog dan van moreele overwegingen. Na het voorgoed verdwijnen van het blinde autoriteitsinstinct, van de oude dogma's en fictie's, die ״Prometheus" tot misdadiger stempelden, rijzen nu de vragen:

Handelt „Prometheus" redelijk?

Kan „Jupiter" worden ten onder gebracht, zal, moet Jupiter worden ten onder gebracht?

"Wie onzer is gerechtigd als Prometheus op te treden? En tegen welke Jupiters? En krachtens welke superioriteit? En tot welk resultaat?

En deze vragen omvatten metterdaad alle vragen, alle bekommeringen van den modernen mensch, die een ander richtsnoer voor zijn leven dan opportunisme begeert, en zijn zedelijke opvattingen in overeenstemming streeft te brengen met zijn redelijke inzichten. En gelooft het met zelfbewustzijn, met zelfonderscheiding toegeruste nieuwe geslacht, waarin de Geest tot begrip van zichzelf is gekomen, nog wel langer in Prometheus en in zijn daad, dat is: in zichzelf en in zijn eigen daadwerkelijk idealisme? Voor zoover ,,ja" — hoe verzoent het dat geloof met zijn redelijkheid, — voor zoover ,,neen" — hoe leert het zonder dat geloof het leven te dragen?

Om in Prometheus te gelooven, moet men aannemen: Jupiter's schuld, Prometheus' vlekkeloosheid — de mogelijkheid van een vlekkelooze wereld zonder schuld.

Goede menschen. Goede daden. Goede resultaten.

Het zijn deze onwrikbare gesteldheden, welke zich in het gemoed van den zeventiende-eeuwer tot onwrikbare stelligheden hebben omgezet (denken we nog eens aan Milton's schildering van ,,De Zonde" — beeld van het scherpe verschil tusschen ,,goed" en „boos" op dogmatieken grondslag en zóó alleen ook een schijn van realiteit bevattend).

Wrikt de achttiende eeuw eenmaal die dogmatieke grondslagen los, dan blijken „goed" en „boos" als bloot relatieve waarden, als namen van algemeen-menschelijke kwaliteiten, en op het „loswrikken", het critiseeren, onderscheiden, volgt onvermijdelijk het opheffen.

Onder de vele voorbeelden, die we eerder gaven van deze

501