Prometheus

laatste stadium (het allerlaatste en definitieve 1) beginnen de dingen dan nu te komen en ook de politiek zal voortaan een positieve wetenschap worden, nadat door Rousseau het laatste woord der metaphysici is gesproken. Deze ging uit van fantastische speculatie, de positieve politiek zal uitsluitend van de observatie uitgaan. ,,Elle découvre, les autres inventent." En evenmin als de gemeene man zich een oordeel op het gebied van physica of chemie zal willen aanmatigen, evenmin zal hij het willen op het gebied van de politiek, wanneer hij maar ziet, dat de zorg van zijn ,,bonheur réel" in de handen berust van de éénigen, waar het veilig is: van den man van wetenschap, die niets ,,invente", maar de wetten van de gemeenschap, de sociologie, opspoort langs experimenteelen, objectieven weg, volgens de onfeilbare natuurwetenschappelijke methode; — van den geleerde, die in Newton gelooft en in de ,,Ecole Polytechnique" werd gevormd. Niet gewelddadig wordt het individu de vrijheid van geweten ontrukt in naam van oude dogma's en daarop berustende machts-usurpatie — maar het leert in den beoefenaar van de philosophie positieve zijn natuurlijken geestelijken leider, priester en koning te erkennen. ,,Comme c'est doux d'obéirl" Zoo wordt ook hier de verzoening tusschen,,Individueele vrijheid" en ,,Collectieve Orde" bewerkstelligd.

De aanvankelijke samenwerking tusschen Auguste Comte en Saint-Simon, hun latere — van 1824, de publicatie van hun gezamenlijk werk, dateerende — verkoeling en vijandschap kan tot op zekere hoogte dienen als illustratie van het aanvankelijke samengaan aller denkenden en zoekenden na Revolutie en Reactie in een gezamenlijk vatten van de Ontwikkelingsgedachte, in een gezamenlijk streven naar synthesen van oude antithesen — en van hun later uiteengaan, wanneer die gedachten Iangzaam-aan verstollen tot een nieuw dogmatisme, 't welk gedurende tientallen jaren de grootsten en besten van hun tijd meesleepen en bekoren zal, volkomen voorzien in al hun geestelijke behoeften.

In zijn leerling miste de oude Saint-Simon de rechte waardeering voor ,,la Faculté Sentimentale", voor het niet te uni-formiseeren persoonlijke van den mensch. Hoe groot zijn eigen waardeering voor de positieve wetenschap ook is, in zijn

499