Prometheus

der Eenheid, — hun rechtmatig aandeel eischende, en meer dan dat, in dè door intellectualistisch overwicht geforceerde verhoudingen, vastgezet op geïdealiseerd-Middeleeuwsche vroomheid, gehoorzaamheid, kinderlijkheid; de Napoleontische overheersching, die de volkeren gewelddadig van haar distincties en rechten beroofde, volgend op het intellectueel cosmo-politisme van de achttiende eeuw en daarmee zéér ten onrechte vereenzelvigd, heeft een opbloei van nationalisme geforceerd, waaraan de Duitsche litteratuur veel schoone verzamelingen van oude volksspreuken en volkspoëzie — onder meer ,,Des Knaben "Wunderhorn" te danken heeft — maar dit alles, waardevolle resultaten opleverend voor zoover het waarachtig was, dat is: zuiver-mystisch en zuiver-romantisch, zonder Roomsch-politieke bijsmaken — kon toch nimmer krachtig en kon toch nimmer blijvend zijn.

Eeuwig zijn de menschelijke behoeften en in overeenstemming daarmee zijn idealen, daar de Eenheid eeuwig blijft zichzelf gelijk, maar het idealisme eener verdere periode kan zich niet blijvend hechten aan de vormen en instituten, waaraan zich een overeenkomstig idealisme in een vroegere periode had gehecht. De mensch onderscheidt dat niet, zal altijd het Eeuwige Idealisme met zijn voorbijgaande verschijningsvormen verwarren en zoo hij de behoefte aan mystieke verdieping en fantastische vervoering in zich voelt, zal hij die trachten te bevredigen aan de oude bronnen, totdat hij bemerkt dat die wel rijk en vol waren voor een voorgeslacht, maar ledig en arm zijn voor hem — en dat hun namen voor zijn tijdgenooten slechts leuzen en voorwendsels zijn.

Zoo verging het, zoowel in Frankrijk als in Duitschland de romantici, die meenend ,,Kerk en Koning" te dienen, door Metternich en de Jezuïeten waren gebruikt; voorzoover ze niet te oud, te moe of in hun belangen te sterk gebonden waren, scheurden ze zich los, eindelijk beseffend dat de weg der menschheid niet achteruit ligt, maar vooruit, dat niemand zich kan voeden met de schillen der vruchten, die de voorvaderen aten, maar de vruchten moet plukken van zijn eigen tijd: de levende, nieuwe idealen. Als zoodanig worden dan allerwegen de democratische idealen herkend.

In Duitschland neigt de ,,Roomsche Romantiek" tot zijn

478