Prometheus

tot Schiller en Rousseau elke nobele opstandeling heeft gedroomd, het echt-individualistisch ideaal van broederschap in vrijheid:

The loathsome mask has fall'n, the man remains Sceptreless, free, uncircumscribed, but man Equal, unclass'd, tribeless and nationless, Exempt from awe, worship, degree, the King Over himself; just, gentle, wise: but man Passionless, no: yet free from guilt or pain Which were, for his will made or suffer'd them, Nor yet exempt, tho' ruling them like slaves, From chance, and death, and mutability The clogs of that which else might over soar, The loftiest star of unascended heaven, Pinnacled dim in the intense inane.

Weer vinden we in de spontane, extatische dichterlijke uiting alle trekken terug, die de rustige redelijkheid als ,,individualistisch ideaal" uiteenzetten en aanwijzen zou. Bij ,,Exempt from awe, worship, degree" — bij ,,just, gentle, wise" behoort ,,tribeless and nationless" onafscheidelijk. Het idealisme van den gerijpten mensch van alle tijden kent clan noch vaderland, voelt stamgrenzen en landsgrenzen als kunstmatig, menschheid-vijandig, voelt collectief belang als inbreuk op, collectief recht als onrecht tegenover de rechten van anderen 1

Want we hebben het gezien: ook alle vroeger individualistisch idealisme was, voor zoover het ging, tribeless and nationless.

In de klimmende redelijkheid, het zich gestadig verdiepend onderscheidingsvermogen van den W^est-Europeeschen mensch, is onder de vele valsche godheden van vroeger tijden, ten leste ook het Vaderland ontmaskerd.

De ,,Idealen", die zoo volkomen samenvallen met de belangen, vertrouwt de ontwaakte, critische persoonlijkheid als idealen niet langer; hij leert ze wantrouwen, weldra verwerpen. Geen koning, geen natie in de zeventiende eeuw had eenig voorwendsel of verontschuldiging van noode om veroveringsoorlogen tot eer en voordeel van zijn land te ondernemen — hierin

452