Prometheus

schouwing is." De bevoorrechten konden geen afstand doen van wat ze bezaten, van hun distinctie-middelen en hun genotmiddelen, ze waren wel ook hoogmoedig en prikkelbaar, maar ze misten toch het geloof in zichzelf en in hun bestemming, daar ze inderdaad geen bestemming, geen reden van zijn meer hadden, waar de Noodzakelijkheid zelf door de hen vastgelegde gesteldheden bij middel van de besten opheffen kwam, tot eigen zelferkenning. En Uilenspiegel-Beaumarchais leidde hen bij den neus, liet ze eigen doodvonnis bekrachtigen en dorst zeggen ,,le roi ne veut pas permettre la représentation de ma pièce, donc, on la jouera" wetend dat hij gelijk had en toegejuicht werd.

Zoo worstelt dan overal de van binnen uit bevrijde persoonlijkheid om haar vrijheid naar buiten te realiseeren en zichzelf, daar in de Eenheid de Intelligentie, de doodsdrang, zich losmaakte van den Wil, van alle banden en gesteldheden los te maken. En over al dit streven heen, de toornige afrekening met een vernederend verleden, de machtige worsteling tegen een ondraaglijk heden zweeft, verlokkend en wazig als droom, de schoone belofte van een blijde toekomst in gemeenschappelijke vrijheid, Rousseau's ,,Contrat Social".

Wederom bloeit uit de meest krasse anti-maatschappelijke gevoelens het verlangen naar communisme op — wederom toonen collectivisme en communisme hun fundamenteele tegengesteldheid, wederom blijkt hoe alleen in datgene, wat zich voordoet als ,,Individualisme", de Eenheidsdrang in alle graden en aarden zich openbaart. Zóó gaf het Christelijk individualisme, zoo gaf het Renaissance-individualisme, zoo geeft het achttiende-eeuwsche individualisme, elk naar eigen aard en wijs de poging tot dat communisme, 't welk altijd en overal juist door den echt maatschappelijke werd en wordt gewantrouwd en bespot.

Rousseau's ,,Contrat Social" is de interpretatie, die niet uitblijven kon, van de door Hobbes ontworpen theorie, dat elkeen vrij-geboren is en dat alleen contracten binden. Maar terwijl het overheerschend maatschappelijk absolutistisch instinct van Hobbes zich projecteert tot een subtiliteiten-kraam, waaruit de mensch bij zijn naakte geboorte een half dozijn contracten toebedeeld krijgt, die zijn ,,vrij-geborenheid" tot

417