Prometheus

dan ook elscht dat deze daad niet als de plicht van den mindere, maar als het offer van een vriend zal aangemerkt worden en dat Tellheim nu ook geld zal willen aannemen van den man, aan wien hij het leven dankt. Een adellijk officier, geld aannemend van zijn oppasser — een ondenkbaarheid in de zeventiende eeuw. En zelfs nog in de achttiende —; want wat de in ,,Minna von Barnhelm" ontvouwde idealen en zienswijzen beduiden in en voor hun tijd, dat realiseeren we pas, als we aan de toen nog steeds levende en zelfs nog zeer taaie opvattingen in het werkelijk leven denken 1 Aan den ouden edelman uit ,,La Nouvelle Héloise", Julie's vader, die de tête-a-tête's van zijn dochter met St. Preux, den gouverneur, zonder eenige bezorgdheid gadeslaat, daar het zelfs niet in hem opkomt, dat de ,,róturier" het zou durven wagen, de oogen naar zijn dochter op te slaan, en die vertoornd is tegen zijn vrouw, als deze wèl de „ignobele" verdenking durft koesteren 1 Aan den graaf De Saint-Cyr, die het sonnet, dat een jong dichter aan zijn dochter opdroeg, beantwoordt met een andere opdracht — namelijk aan zijn lakeien om den jeugdigen vermetele buiten Parijs te lokken en af te rossen. Aan den markies d'Evrémonde, die, in toorn een boerenzoon met zijn degen overhoop gestoken hebbend, slechts over één ding spijt gevoelt: over zijn ,,goed zwaard", bezoedeld met plebejers-bloed. Dat is een andere wereld, en een hardnekkig leven heeft die wereld, hebben hare gesteldheden, dogma's en distincties — nog in de 19e eeuw, nog in Madame De Stael's ,,Delphine" staan ze tegenover elkaar, de beide werelden, de nieuwe en de oude, die waar de liefde over de ,,eer" heerscht en die waar de ,,eer" over de liefde heerscht, maar naast en tegenover die oude wereld wast de nieuwe geest, reeds in ,,Minna von Barnhelm" zoo beloftevol tot uiting gebracht, als eerste eener gansche rij gelijkgestemde werken.

Voor het geslacht, van dien geest gedrenkt, dien geest inen uitademend, geen Amphytrion-moraal meer, als voor Mo-lière's tijdgenooten, geen troostrede, als die, waarmee zich Alcmène's door Jupiter gedupeerde echtgenoot maar vergenoegen moet, dat het geen schande is voor eenig man, zijn vrouw te deelen met een God — met een servielen wenk van den schrijver naar het publiek, om bij gelegenheid voor ,,een

381