Prometheus

stenaar opgelegd, maar een blijmoedig-aanvaarde taak — in de collectiviteit meevoelend, en daarin opgaand, beschouwt bi; het in stand houden dier collectiviteit en het in eere houden van haar instituten als een heilige, hem als geestenleider toevertrouwde roeping. In zijn ,,Premier Placet, présenté au Roi" bij ,,Tartuffe" noemt Molière als ,,le devoir du comédie": corriger les hommes en les divertissant. Dit is het parool van de eeuw. De kunstenaar heeft niet zijn vrijheid verkocht ten dienste van macht en gezag, hij is van huis uit innerlijk onvrij en waant zich juist daardoor vrij — omdat hij egocentrisch is. En wanneer we zeggen, dat deze voor alles op stichtelijkheid uit zijnde kunst innerlijke waarheid mist, dan is dat ook volstrekt geen blaam, de dichter verzwijgt niet opzettelijk de waarheid uit belang of menschenvrees, hij kent eenvoudig geen onpersoonlijk streven naar waarheid. Wat hij geeft is niet de uitkomst van zuiver intellectueele aanschouwing, maar van zijn oprechten wil om voor te gaan in deugd en Christelijkheid, dat is in gehoorzaamheid aan Koning en Kerk. W^ant zoo en niet anders kan hij, zooals we zagen ,,deugd" en ,,Christelijkheid" verstaan. Het stichtelijk, dienend en dienstbaar karakter van de zeventiende-eeuwsche kunst openbaart zich al in de keuze der kunstvormen. Het zijn voornamelijk die, welke zich het gemakkelijkst leenen tot waarschuwing en onderricht in de deugd. Onder de litteraire monumenten bekleeden dan ook de drama's en de oraties een belangrijke plaats — van de laatste vooral de waarschuwende en indrukwekkende ,,Oraison fu-nèbre" waaronder die van Bossuet beroemd zijn geworden. De uiteraard individualistische, minder-stichtende vrije lyriek is op den achtergrond gedrongen — de gevierde meester-lyricus van de zestiende eeuw, Ronsard, in vergetelheid en vrijwel in discrediet geraakt.

En in die drama's, waarin de gcoote mannen, Corneille en Racine, met zulk een volmaakte onderworpenheid de recepten van Aristoteles volgden, openlijk rekenschap gevend van een somwijlen noodzakelijke afwijking, en waarvan de onderwerpen meerendeels aan Euripides zijn ontleend — worden de feiten verbogen en geforceerd, wanneer ze in hun oorspronkelijke voorstelling het moreele, stichtelijke effect verzwakken zouden. Zoo wordt volgens uitdrukkelijke mede-

229