Prometheus

Allereerst is daar het werk der taalzuivering en taalbesnoeiing, door een gansche schaar van letterkundigen en grammatici, onder wie Malherbe en Vaugelas tot de voor-naamsten behooren, ter hand genomen.

Omstreeks de oprichting van de Académie Fran9aise heeft het zeventiende-eeuwsche Frankrijk een ,,taalstrijd" beleefd, die voor de verdere ontwikkeling van de Fransche taal van het hoogste belang is geweest.

En nu doet zich weer hetzelfde eigenaardige verschil bij schijnbare overeenkomst, tusschen de zeventiende eeuw eener-zijds en de Renaissance-achttiende eeuw anderzijds voor. Èn de Renaissance èn de achttiende eeuw hebben een taalstrijd gekend, als symptoom van hun innerlijk overeenkomstig wezen — waartegenover de zeventiende-eeuwsche taalstrijd als een verschijnsel van volmaakt anderen aard en beteekenis aan te merken valt.

Individualisme is, zagen we en zeiden we: cosmopolitisme, realistisch en democratisch — we hebben dit zoo uitvoerig uit de rede zelf ontvouwd, dat we thans met de herinnering daaraan mogen volstaan; al die tendenties laten zich ook gelden in de taal. Zoo goed als door de Deïstische neigingen van de Renaissance de verschillende godsdienstige en filosofische stelsels dooreenvloeiden, zoo goed vloeiden door hare cosmopolitische neigingen de verschillende talen dooreen. De groote bewondering in Frankrijk voor Dante, Petrarca, Boccaccio en Ariosto — de geschiedenis van M.arguérite van Navarre en hare tijdgenooten leert ons daaromtrent bijzonderheden te over; haar ,,Heptameronne" werd alleen door haar ontijdig sterven geen tweede ,,Decamerone" — had een sterke vermenging met het Italiaansch ten gevolge gehad, ook veel Spaansche woorden waren in de taal gekomen. De beoefening der klassieken had het Fransch als het ware — door toedoen van Du Bellay en anderen — met Grieksche en Latijnsche woorden volgepropt — terwijl verder de Picardiër Ronsard, de Gasconjer Montaigne en de Lyonnais Rabelais in die voorhanden voorraad de woorden en expressies aan hun dialect ontleend waren komen uitstorten. Het realisme van de Renaissance had daarbij nog een groot aantal aan verschillende métiers en bedrijven — van boeren en zeevaarders en kooplieden

222