Prometheus

lingdrank werd gereikt als hun motieven om te willen sterven voldoende waren bevonden? Het lot dat de Inquisitie in haar vette jaren den ketter, dat Nero den Christen bereidde, is niet te vergelijken bij het lot dat Athene Sokrates bereidde, daargelaten nog dit, dat we nu eenmaal Sokrates zien als een monument van uitzonderlijke wijsheid en gelatenheid. "We zullen in den loop van onze verhandeling een anderen ,,martelaar zonder illusies" ontmoeten en zien hoe zulk een zich dan gedraagt, die niet Sokrates isl

De intelligentie van den her-vormer is in haar vrijheid en gebondenheid de intelligentie van... Don Quichotte.

In den hervormer „her-stelt" zich de Eenheid in zedelijke onderscheidingen, in den denker heft de Eenheid zich op, de denker heft de onderscheidingen tot de Eenheid op. En deze werkzaamheid openbaart hem van den mensch en zijn daden het ontoereikende, van illusies het onhoudbare, van stelligheden het ongegronde; deze werkzaamheid voert hem buiten den gang van het bezige leven. Als Hamlet maakt hem „het peinzen tot een lafaard" — hij ia Hamlet.

„Hamiets" en „Don Quichotte's" tezamen voltrekken altijd weer opnieuw het zelfherkenningsproces der Eenheid, waarin de voorhanden collectiviteit wordt ontbonden, waarin het voorhanden dogmatisme, waarvan ze de uitdrukking is, door „Hamlet" wordt opgeheven, door „Don Quichotte" tot redelijk-zedelijke onderscheidingen her-steld. De een kan des anderen, de ander des eenen werk niet verrichten — ze zijn elkanders contrast en complement, derhalve elkander in misverstand vaak hatend, vooral van „Don Quichotte's" kant, en toch immer en overal gelijktijdig optredend, gelijk bliksem en donder gelijktijdig optreden als twee openbaringswijzen van hetzelfde gebeuren.

Uit menschelijk opzicht is deze samenhang — schoon niet zoozeer wat het ,,complementeeren" als wat het ,,contrasteeren" betreft - vaak genoeg aangevoeld en aangetoond, wij hopen nu ook èn de gelijktijdigheid van verschijnen èn het onderscheid in bestemming uit het wezen der Eenheid, zooals we dat van den aanvang af hebben gezegd te verstaan, consequent te hebben aangetoond.

Waar Don Quichotte is, daar is Hamlet. In de tijden van

96