Prometheus

thousiasme, in volupteit. Het eenige ware martelaarschap is het blijmoedige martelaarschap. "Wie Christus en de Christelijke lijders beklaagt, doet hun onrecht. Zij stierven gelukkig.

In deze korte karakteristiek van het wezen des hervormers ligt nu tevens opgesloten, waarom zulk een hersteller, zulk een vervanger van collectief-(on)zedelijke waarden door persoonlijk-zedelijke waarden niet tegelijkertijd ook opheffer van die waarden kan zijn. Zal iemand voor een ,,gesteldheid", een stelligheid kunnen lijden en sterven, dan moet die stelligheid in hem het karakter aannemen van een onwankelbaar Ideaal, een onverwoestelijk Geloof — niet van een stelbare en ophefbare beschouwingswijze. Het her-stellen, hervormen voert met onverbiddelijke zekerheid tot conflict met het voorhanden, zichzelf verwerend dogmatisme, het vereischt dus onverbiddelijk een persoonlijk dogmatisme van Geloof en Hoop. Hier bereidt de bevrediging van het algemeene levensgevoel tot den indivi-dueelen dood!

In deze, den her-steller tot het volvoeren van zijn taak geschonken stelligheids-illusies, ligt dan het aangrijpingspunt van een nieuw dogmatisme. Van de door hem geformuleerde stelligheden zal een na hem komende collectiviteit zich tot het vormen van een grondslag bedienen; in die stelligheden zal de Eenheid zichzelf verstarren, na het élan van zelfherkenning en zelfopheffing.

De her-steller is dus altijd nog een ,,steller" en geen opheffer en zijn intelligentie is dus maar ten deele ,,vrij" om haar eigen oogmerk (die opheffing is) te dienen; in zooverre alleen als ze critisch, onderscheidend naar het te verwoesten, te ontbinden oude dogmatisme is gekeerd. We zeiden eerder, dat alleen die uitingen ons spontaan aandoen als ,,redelijk", welke afkomstig zijn uit de individualistische perioden, terwijl daarentegen het dienstbare, niet meer dan zoogenaamde „denken" uit kerken, partijen en collectiviteiten afkomstig, zich steeds aan ons voordoet als absurde spitsvondigheid, een geleerd en schijn-diepzinnig praten over bij voorbaat aanvaarde dogma's of wel met ongecontroleerde collectieve instincten als uitgangspunt. De scholastiek en de theologie, de heele pompeuze „Roomsche filosofie" en het Marxisme zijn o.a. de producten van een dienstbare, de zuivere dialectiek alleen, die zich noch

94