De verlatene

Hij was in langen tijd daar niet geweest, hij had zich in de maanden na de breuk met Hein, de maanden van zijn geluksverwachting en daarop gevolgde vernietiging, het bestaan van die zuster ternauwernood herinnerd. Later echter was hij, zelf levend met in zich brandend een geweldig vuur van haat-om-vernedering, veel aan haar gaan denken en hij had veel van haar begrepen, dat hem vroeger was ontgaan.

Hij wist nog wel, hoe ze altijd had willen spelen met voorname, niet Joodsche kinderen en hoe die haar hadden in hun jonge wreedheid gehoond en met geringschatting afgestooten. Toen had ook bij haar de eerzucht, de begeerte boven hen uit te stijgen, hun meerdere te zijn, zich omgezet in haat. Maar terwijl zijn haat zich keerde naar de gewaande verdrukkers, was de hare, hevig, somber, onstuimig, de onberedeneerde haat van een verwoed kind, teruggevallen op haar Jodin-zijn, op het Jodendom, op alles wat Joodsch was en van Joden kwam, en dat haar het stijgen belette en, in geringer mate, ook op alles, dat arm was en schamel. Esther was eraan ten ondergegaan, het had alles in haar gedood, liefde, eerbied, kuischheid en beleid tot leven, ze was hare dolle begeerte achternagerend zonder gedachte, zonder beraad, en het einde was geweest de waanzin, waarop haar verdwaasde geest zich had te pletter geloopen.

Zoo was hij dien winter in zijne eenzaamheid, bezwaarlijk levend onder het gewicht van zijn eigen smartelijke teleurstelling — de teleurstelling, die volgen moest uit de gesteldheid van zijn vergroeid gemoedsleven en daaruit altijd volgen zou — dat afgesneden leven van zijn zuster als een geweldige tragedie gaan zien. Ook haar had de haat verblind en verdwaasd, en in haar had die machtelooze opstandigheid tegen een onbillijk lot alles ontwricht en uit zijn voegen gerukt.

'300