De verlatene

Hij kwam maar heel zelden meer thuis, en nooit met z'n meisje, en meer om Roosje dan om den ouden man, die sufte als hij niet nijdig was en geen vriendelijk woord meer zei. Jozef voelde innig medelijden met hem en hoewel hij bijwijlen hevig kon verlangen te mogen trouwen met z'n meisje, was hij even dikwijls verheugd, omdat het nog niet ging, omdat hij nu den ouden man kon sparen, die al zóóveel had geleden. Telkens als hij daaraan dacht, aan het gemeene wegloopen van Esther, aan Daniël, die wel niet slecht, maar toch héél hard was geweest, dan ontzonk hem de moed, armen ouden vader nog meer leed te doen; dan dacht hij aan moeder, met een smartelijke verheugenis om haar, omdat zij tenminste niet zooveel had hoeven te lijden. Dan was hij stil en gedrukt en Rebecca, het gewiektste, bij-de-hande meisje, merkte het onmiddellijk, dat hij weer tobde over vader. Ze nam het niet licht, den laatsten tijd, ze maakte het wel wat erg door hem, die haar toch niet missen kon, telkens te bedreigen met de noodzaak van te moeten kiezen tusschen haar en z'n vader. Ze begeerde — nu ze in 't rijke gezellige huis van tante Lena vrijelijk mocht komen — heelemaal niet naar dien ouden vader toe te gaan, maar ze wilde dat Jozef kiezen of deelen zou en openlijk met haar en hun plannen voor den dag komen. Ze vroegen niets onredelijks, ze was een Joodsch meisje, haar ouders nette, welgestelde menschen. Ze waren liberaal, goed, best, ze waren vrij, wie was dat niet tegenwoordig? Je maakte je belachelijk, eenvoudig weg belachelijk met die ouderwetsche vromigheid; zou Jozefs vader misschien verlangen, dat ze zich de haren liet knippen en een pruik opzette, na haar trouwen?

Als ze zóó praatte, voelde Jozef weer alles voor wat zij beweerde. Het moest erkend, vader was onredelijk. De Kappers waren vrij, erg vrij; Jozef was het óók, maar hèm hinderde toch hun lichtzinnigheid,

228