Uit het leven van een denkende vrouw

'O ja, dat wist ik eigenlijk wel. Ik heb het verslag gelezen.' Ze keken alle drie op om haar toon.

'Het was een buitengewoon interessant, en een buitengewoon doorwrocht betoog,' zei Van der Willigen ineens, en ze voelde aan zijn toon, dat hij haar woorden als een uitdaging had verstaan. 'Dat bleek trouwens duidelijk uit het verslag in de Rotterdammer. Een bijzonder goed verslag!'

Er suisde iets in haar hoofd, het leek haar alsof de hele ruimte rondom ineens graf-stil geworden was; haar ganse wezen scheen in één enkel ogenblik veranderd, als binnenstebuiten gekeerd, en wetend dat ze een dwaasheid, een onvoorzichtigheid beging, zei ze, schor-hortend door het plotseling horten van haar adem:

'Ze spreken wel eens van zeden-bederf. Ik noem zo iets zedenbederf...'

De drie hoofden zwenkten als automatisch de hoogte in, de drie gezichten waren naar haar toegekeerd, dat van Mijs drukte spanning, dat van Kotting onverschillige verbazing, dat van Van der Willigen toornige gekrenktheid uit. Haar eigen knieën voelde ze trillen onder de tafel, een bloedstroom, die tegelijk heet en ijzig scheen, golfde heftig door haar lijf.

'Hij vergeleek de houding van Jezus voor zijn rechters met de houding van Socrates, nietwaar?... nietwaar?' Ze moest de vraag herhalen, vóórdat Van der Willigen zijn blijkbare tegenzin overwon en een stroef'Ja juist, ja zeker' antwoordde... 'en hij vond de houding van Jezus verhevener. Dat is een standpunt, natuurlijk... ik deel het niet... Ik heb juist altijd in dat volkomen ontbreken van alles wat pathetisch is, in die nooit-aflatende redelijkheid in Socrates' verdeling het verhevene, het prachtige gevonden... en niets meer dan het lezen van een gewone Hollandse vertaling ervan heeft mij heftiger ontroerd dan ooit de Matthaus-passion - ... groot koor en groot orkest en muziek van Bach! Ik voor mij zie niet in, waarom juist het pathetische bij uitstek "verheven" zou moeten heten. Maar dat is tenslotte een zaak van temperament, van persoonlijke aanleg. Maar die dingen in het publiek te zeggen tegen een massa onwetende, onnadenkende, hoogmoedige zich noemende "christenen", die

126