Verdediging van het Westen

DE SOCIALISTISCHE ÉLITE i

Doet men een schrijver als Silone onrecht als men z’n jongste roman *) tot uitgangspunt neemt voor een paar beschouwingen van sociologische of politieke aard? Dat is, dunkt me, al daarom onmogelijk, omdat het onderstaande niet de bedoeling heeft, de vraag te beantwoorden of ,,Brot und Wcin”, als geheel beschouwd, alleen maar tot de interessante, ontroerende, tot nadenken prikkelende, belangrijke, boeken behoort — tot de zeer zeldzame boeken dus — dan wel, of het daar boven uit, ook nog een volkomen gaaf, tot het trotseren der tijden bestemd, meesterwerk is.

Intussen reeds de mening, dat het één of het ander, een belangrijk boek of een meesterwerk, het definitieve oordeel zal moeten zijn, is óók een oordeel, dat alleen nader omschreven zou dienen te worden, wilde men duidelijk maken waarom men bij Silone aarzelt tussen de eerste klasse en de super-klassc. Maar om zo’n oordeel te motiveren zou men uitvoerig moeten uiteenzetten waarom men een roman „belangrijk” en waarom men een roman „groot” noemt. En dan heeft men meteen de poppen aan het dansen, vooral als men de moed zou hebben een oordeel uit te spreken over litteratuur van onze eigen tijd. Wat staat iemand te wachten, die, om een willekeurige greep te nemen, Colette’s „Mitsou” aardig vindt, „Goha, de Onnoozele” van Adés en Josipovici goed, Jules Romains „Mensen van goeden wille” belangrijk en de „Reis naar het einde der nacht” van Céline een meesterwerk. Nietwaar, zij die al deze boeken gelezen hebben, zijn het natuurlijk niet met me eens, en ze hebben voorgoed het bewijs van m’n slechte smaak en m’n incompetentie op litterair gebied in handen, als ik er nu nog aan toevoeg dat ik André Malraux „Het mcnschelijk tekort” niet bij de meesterwerken, maar bij de belangrijke boeken plaats, ofschoon ik weet dat het oneindig veel beter geschreven en veel beter gecomponeerd en ook veel dieper en completer doordacht is, dan het in alle opzichten falende en toch machtige epos der grauwheid en der hopeloosheid en der laagheid dat Céline heeft uitgesnauwd. Nogmaals, welke waarde kan het litteraire oordeel hebben van iemand die vindt dat Lawrcncc in z’n „Sons and Lovers” tot een

¹) Ignazio Silone: ..Brot und Wcin". Verlag Oprecht, Zürich, prijs / 3.75.

²33