De Soete Bazinne

stoerheid was uitdagend, zijn gezicht strak en onvermurwbaar, zijn ogen werden fel en ontoegeeflijk. De Schout glimlachte. Vreemd, dat nu weer die gedachte over de vleselijke gedaante van Jezus Christus door zijn hoofd speelde. Deze jood had ook Christus kunnen zijn, Christus in felle verontwaardiging toen hij een onrecht ontmoette. Chajim Todelche sprak verbeten:

„Niet zijn gelddorst, nee. Men leent Shylocks geld door onschuldige praatjes, biedt hem zuiver klinkende condities aan, maar in het hart van die kooplieden is reeds het gif. Men zal het met deze jood niet zo nauw nemen, als het eens mis mocht gaan. Men ontwricht zijn huis, verlokt zijn dochter en rukt haar los uit een eeuwenoude orde. Een eenzame vader blijft achter, bespot, gehaat! Gehaat!! Beroofd van een stoffelijke herinnering aan zijn vrouw. Waarom? Omdat hij rijk was en deze losbollen geld kon lenen, omdat zij dat moesten terugbetalen in plaats van hem misschien heimelijk te kunnen vermoorden. Is het dan zo onbegrijpelijk, mijnheer de Schout, dat deze man verbitterd werd? Was hij geen mens van vlees en bloed, geschapen met gevoel voor lief en leed, zoals u en ik? Is het dan zo vreemd, dat hij zich vastklampte aan één begrip? Aan het recht! Omdat het recht een koord is, waarmee wij met God verbonden zijn?”

„Maar waarom stelde Shylock deze conditie, dokter Todelche, deze vreemde conditie van het pond vlees als poene voor contractbreuk. Is dat niet wreed gedacht?”

Dokter Chajim Todelche was wat kalmer geworden, hij glimlachte nu zelfs.

„Mijnheer de Schout, die schrijver Shakespeare toont een heel klein stukje uit het lange leven van de koopman Shylock. Hoeveel keren werd Shylock bedrogen, bedreigd, vervolgd, bespot en vernederd? Hoeveel keren ontroofden deze losbollen hem zijn zuurverdiende geld? Mocht hij dan niet één keer een conditie stellen, die zo afschrikwekkend zou zijn, dat men het niet zou wagen hem weer te bedriegen? Shylock was een oud man en daar in Venetië kende men niet de Hollandse charitas. Hij had voor zijn oude dag gezorgd en wellicht ook voor die van honderden arme oude joden. Zo moet u Shylock begrijpen, als hij een jood was geweest. Maar Shylock is verzonnen door Shakespeare en Shakespeare is een Engelsman en Engelsen houden van bloedige zaken. Geen jood zou zo’n conditie hebben bedacht.”

Vermoeid streek Chajim Todelche over zijn ogen. Hij had nu het hoofd gebogen, zocht wat stuntelig zijn hoed en pakte hem van de

158