vermoeid. Wanneer hij zijn hoed aanpakt van een gedienstige jongeman, die deze van onder zijn stoel heeft opgediept, keert hij zich nog eenmaal naar Jacob Davidson en zegt:
‘Land en koren in overvloed en dan schreeuwe ze weer om boeke, meheer de Parnas, totdat de boeke het land overwoekerd en het koren verstikt hebbe en er weer groot geschreeuw zal kome om land en koren. Een eeuwige kringloop, meheer, en nu is land en koren weer aan bod. Goeje nacht.’
Stil opent zich de rij van omstanders om de patriarch huiswaarts te laten gaan. Twee jonge mannen bieden hem hun geleide aan, hetwelk Bennie Alter gaarne aanvaardt, want korte tijd geleden is hij enige uren door nachtblindheid aan het dwalen geweest en haast in het water van de Binnen-Rotte gelopen. Ook Isaac neemt afscheid. Met een korte hoofdknik van de omstanders en met een handdruk van Jacob Davidson. Vol eerbied reikt men hem stok en hoed en jas, maar het is een ander ontzag dan voor oude Bennie Alter. Voor hem eerbied, en enige angst voor de rijke machtige aristocraat; voor Bennie eerbied en ontzag voor de alwetende ouderdom en de levenswijsheid.
Isaac heeft besloten om naar New York te gaan en heeft Piet verzocht een hut voor hem te reserveren.
De Fuentes heeft het nu heel druk, er is veel te regelen. Allereerst de zorg voor Eli. Hij wilde hem eerst meenemen naar Amerika, maar hij heeft hem uiteindelijk toch te jong gevonden voor zo’n reis. Hij heeft toen overwogen om Eli met de huishoudster in het huis te laten wonen zoals hij dat meer deed bij een korte reis, maar na rijp beraad heeft hij besloten het huis te sluiten en het personeel met verlof te sturen. Voor Eli heeft hij gemeend een beroep te moeten doen op Jacob Davidson en enige dagen na de vergadering in het Nutsgcbouw laat Isaac zich voor een avondbezoek aandienen bij de kerkvoogd. De kleine Jacob is vol bereidwilligheid en zijn vreugde om iets te kunnen doen voor zijn vereerde vriend is werkelijk groot. Rebecca is minder enthousiast dan haar man, doch rustig en vastbesloten om haar plicht te doen. Zij onderschat de moeilijkheden niet om een verwende jongen uit een liberaal milieu te herbergen in haar orthodoxe omgeving. Als het tijd geworden is voor Isaac om naar huis te gaan, valt er plotseling een grote stilte tussen hem en het echtpaar Davidson. Dezen zijn blijkbaar nerveus en willen
154