Isaäc de Fuentes

behoorlijke mensen, gemengd uit goed en kwaad, zullen zijn opgegroeid. Ik heb nog nimmer een gegeven woord verbroken, maar nu doe ik het, ik help U niet.’

Even plotseling als hij is opgestaan, is Isaac in zijn stoel terug gevallen. Driftig bijt hij het puntje van een sigaar en steekt die afwezig aan. Lange tijd heerst er stilte.

‘Mijnheer Isaac,’ zegt zij schuchter, ‘Jacob kan mij niet meer helpen. Hij is haast niet meer geschikt voor de dagelijkse dingen. Hij zal niet in staat zijn in den vreemde iets te doen om Susanne te vinden. In alles wordt hij de laatste tijd onpractisch. Hij studeert maar in de oude boeken en zijn gedachten worden steeds fanatieker. Alles om hem heen is onderworpen aan de Thora, Gods wil. Ik moeteerlijk bekennen, huis en hof interesseren hem zeer weinig meer. Alleen de boeken, de wetten, de instellingen en de riten, dat is nog zijn leven. Misschien ziet U mij als een afspiegeling van zijn invloed. Dat is ook wel zo en dat is toch ook niet erg, want ik ben zijn vrouw. Twee kinderen heb ik verloren, dat is veel voor een moeder!’

De Fuentes antwoordt niet, lang kijkt hij naar Rebecca. Maar hij ziet haar niet, want zijn gedachten zijn ver weg, bij Jozef en Susanne, die nu slag leveren met het leven. Als hij tenslotte met de hand boven de gesloten ogen over het voorhoofd strijkt antwoordt hij:

‘Wanneer het Uw kinderen blijven en Uw huis steeds voor hen open zal staan, zal ik U helpen.’

‘Ik beloof het.’

Stil is zij opgestaan om te vertrekken; in het voorbijgaan strijkt zij plotseling met twee gespreide vingers zacht over Isaacs dikke grijze haar en snel, met gebogen hoofd, heeft zij de kamer verlaten.

Voordat de Fuentes naar Parijs vertrekt, bezoekt hij zijn compagnon. Piet dronk zijn gebruikelijke borrels en rookte zijn pijpen, vloekte, becritiscerdc en werkte. Hij bouwde tussen die borrels en pijpen door aan een wereldzaak in de groeiende haven van Rotterdam.

Hij sputterde op zijn grandseigneur-compagnon en in zijn hart bewonderde hij dit savoir-vivre, dat hem niet gegeven was. Hij heeft hem talrijke opdrachten gegeven. Isaac moet trachten te verkrijgen, dat grote Franse export-verschepingen aan hun