De laatste Levano

ger heeft het recht de overheid op de wet te wijzen.”

Ik antwoordde niet. Reina’s zaak draaide volgens Alphonse om grove onvoorzichtigheid. Dat was zijn inzicht en daaraan zou hij niet laten tornen. Ik was opge-lucht, maar toch bleef er twijfel in mijn hart om deze opvatting. Alphonse vertelde:

״Vanmorgen hoorde ik er van. Ik kreeg wat inlich-tingen en vanmiddag heb ik de Officier opgezocht.”

Ik legde het gebedenboek en mijn hoed op het empire-hoektafeltje. Alphonse keek er naar en vroeg:

״Heb je voor zijn zielerust gebeden?”

Weer de rechter van instructie en daartegenover mijn verzet tegen dit binnendringen in mijn gevoelens en ge-dachten. Mijn antwoord was daarom geprikkeld:

״Nee. Voor mijn vrouw en kinderen.”

Hij antwoordde wat ijzig:

״Het spijt me, dat ik je stoorde. Je wilde zeker ook nog voor de heer Joab bidden. Kom, ik zal in de hall wachten. Wanneer je gereed bent, zullen wij nog een wandeling maken, dat zal je goed doen.”

Zelden in mijn leven heb ik mij innerlijk zo opge-wonden. Inderdaad, ik had voor Joab geen Kaddish gezegd. Bezeten als ik was van mijn eigen oude verdriet, maar wat ging hem dat aan? Deze christen verlangde, dat ik nu het eigen leed eens een keer vergat. Had hij daartoe het recht? Waarom verlangen zij steeds een op-offering van een vreemde ? Ik had zo goed mogelijk voor Joab en Reina gezorgd en zou hun verder leven geëffend hebben. Was dat niet voldoende menslievend?

Lang stond ik bij het tafeltje. Bij het gebedenboek en mijn hoed. Wie zou er Kaddish zeggen voor Joab? Geen zoon, geen kleinzoon, die voor zijn zielerust kon bidden.

229