De laatste Levano

mij opstelde achter Spinoza, een beetje gotspe was dat wel.

״Lach nu niet,” riep Sara en ze stampvoette ook nog.

״Misschien vertel ik u nog eens, waarom ik glim-lachte.”

Ik stond op en liep naar mijn werkkamer. Sara volgde mij als een page. Een beetje oude-herenachtig nam ik plaats achter mijn schrijftafel en knipte de bureaulamp aan, nog steeds glimlachend. Sara nam haar blocnote en ballpen ter hand. Het martelnummer bleef verborgen in de mouw van haar rouwjaponnetje, de geschonden hand was zichtbaar.

Ze koos een paardemiddel om mij dat glimlachen af te leren.

״Aan wie moeten wij rouwkaarten zenden en wie ver-wacht u op de begrafenis, meneer Levano?”

Het was nu mijn beurt om naar de gordijnen en de kroon te staren. Wie zouden de baar van Joab Da Fon-seca volgen? Ik sloot mijn ogen en zag alleen maar duisternis en later gewarrel. Ik zag geen mens, er was niemand in mijn gedachten. Nog even hield ik de ogen gesloten, toen verschenen de beeltenissen van de rabbijn en de doodbidders. Toen keek ik Sara aan en zei:

״Er zijn geen rouwkaarten nodig. Alleen Gideon Levano volgt de baar.”

״Is er werkelijk niemand?” vroeg ze geschrokken.

״Niemand, Sara. Allen van het huis Da Fonseca zijn uitgemoord. Ook al zijn vrienden zijn in de Hitler-pogrom gebleven.”

Ik sloot weer mijn ogen en zag weer het donkere en het gewarrel. De rabbijn en de doodbidders verschenen weer en daarachter een geweldige stoet. Het personeel

220