De laatste Levano

melkkannen glansden. De zware artillerie was dus ook model. De oppermoeke leidde mij langs de tafel met de papieren schaaltjes, waarop gesneden boterletter. Een vreemde gedachte kwam in mij op. Die stukken boter-letter leken op afgehouwen beenderen. Wat zag mijn onderbewustzijn? Een verwrongen beeld van Sara’s rachitiskinderen? Of was het een foto van het bureau voor oorlogsdocumentatie? Weer begreep ik Jeroen Bosch.

Eigenhandig schonk de oppermoeke koffie in voor Pan en zijn knechten. Breeduit en gezellig sneed zij een verse boterletter aan. Het was een G. Ik aarzelde met happen. Deed ik het niet, dan zou ik mijn leven lang geen boterletter meer lusten. Ik sloot mijn ogen, moeke dacht van zaligheid. Ik beet, ik kauwde en dankbaar opende ik m’n ogen weer, het was geen been maar heer-lijk bladerdeeg met amandelspijs. Mijn waanidee was voorbij. Ik proefde de koffie en dacht aan Joab Da Fonseca. Daarom keek ik ernstig in de ogen, vol ver-wachting, van oppermoeke. En daarom dacht zij, dat ik haar koffie streng keurde, terwijl ik nauwelijks proefde en de dodelijk angstige Joab zag...

Nogmaals sprong Pan in het leven. Op de gaanderij keek ik naar beneden in de werkzaal. Deze mensen ge-noten van de koffie en het gebak. Sommigen lepelden de suiker uit hun kopjes. Anderen likten hun vingers af en weer andere staken voldaan hun sigaret op. Er werd gelachen, er werd gedrenteld. Het leven leek gemakke-lijk voor deze mensen, die en rn.as.se en uit de verte er zo normaal uitzagen.

Ik keerde terug naar mijn kantoor, belde om Sara. Ik vroeg:

185