grond, haar armen omhoog in zijn ijzersterke greep. Zij voelde zich ineens als een drenkeling die zich trachtte vast te klampen aan een rots in een kolkende zee. Zo werkelijk werd dit beeld voor haar, dat iets in haar innerlijk voor haar antwoordde:
‘Nu dit leven loslaten betekent de dood in de Schelde, in een dichtgebonden zak. Exodus 20 vers 13, Adoni. U kunt óók doodslaan met een geloof en met woorden.’
Hij liet haar polsen los. Zij wreef er onwillekeurig over. Zijn greep was te fors geweest. En Nehemia bar Simeon zeeg vermoeid en verward neer in zijn stoel. Wiste tersluiks tranen uit zijn wijze en harde en oude ogen. Wiste daarmede ook een flits van twijfel aan God weg. En prevelde:
‘Uw wil geschiede - tot in Eeuwigheid. Amen.’
Nehemia bar Simeon ging. Zoals hij vanaf zijn jongelingsjaren gekomen en gegaan was in vele steden en dorpen van Europa. Te voet. Getekend door de gruwelijke bul van Innocentius III en daardoor overgeleverd aan de willekeur van de beambten en de plotseling opvlammende haat en bloeddorst van het volk. Hij liep rechtop en trots. Dacht aan de woorden met Gabriël Baëna en het gesprek met Genendel bath Micha. Dacht aan de trotse, sterke en moedige mannen uit de thora. Mozes, de ijzeren dictator, die Farao hoonde en trotseerde. En overwon. Josua, de krijgsoverste, die geen mannen telde om zijn opdracht te vervullen. En overwon. Nehemia ben Ha-chalja, die Jeruzalem herbouwde en zijn vijanden trotseerde met de spade en de speer. En overwon. Simon bar Kochba, die opstond tegen de Hellenen. En overwon. En de Richters en de Profeten en de Koningen en