Vorst van de ballingschap

Een vrouwtje doet een stap vooruit en haalt een Chanoeka-luchter vanonder haar wollen omslagdoek. De man spreekt weer: „Deze menauroh, meheer Brammie, daar bedoele we mee, dat u een lich voor ons is. Een groot lich... en dat u dat zal blijve... en datteme u zalle kenne blijve begrijpe.”

De man schuifelt terug naar zijn plaats. De menigte glundert om Abraham Lezer, die wat stuntelig doet met de menauroh in zijn handen. Maar dan is hij weer beheerst en fors en streng. Maar zijn ogen zijn mild als hij antwoordt: „Ik heb vernomen, dat er gemompeld is en dat is gebleken dat wij elkander korte tijd niet hebben begrepen. Een mens kan dwalen, hij mag dwalen, soms moet hij. Die nimmer verdwaald was, vertrouw hem niet. De verdwaalde mens, hij zal beter en oprechter de weg terugvinden naar het Opperwezen. Luister naar wat er geschreven staat.”

Er klinkt een stemmetje van een heel oud vrouwtje, dat wat doof is en dat tot haar buurvrouw zegt: „Oi, Sore, ik doch dat Brammie hiero was, maar daar gaat Jonas van Gogh sjmoezen.”

„Ssst,” klinkt het wat dreigend en de omstanders beduiden met uitbundige gebaren dat Jachetje van Praagh haar mond moet houden. Maar Jachetje is koppig en volhardt.

„As ik zeg dat ’t Jonas is, dan is ’t Jonas. Daar!... heb d’r ooit iemand anders gezeg gehad... Luister wat d’r geschreve staat? Wete jullie veel... en dan de gotzpoh om een oude vrouw tegen te spreke... ’t is Jonas... da^r!”

Men lacht om het oude vrouwtje dat zich opwindt en Abra-hem kijkt wat streng naar de onrust in de gelederen. Hij wacht totdat er wat meer rust zal zijn en monstert de rijen van de wachtenden. En ziet opeens Manuel... In zijn rolstoel, uiterst verzorgd, volgens zijn gewoonte. Naast hem hangt een beenloze in zijn krukken, aan de andere kant staat een haveloos wagentje met een halfverlamde, voor hem op de grond de man zonder benen op het plankje met de kleine wieltjes, achter hem een lange magere blinde, de gesloten ogen gericht naar

308