Vorst van de ballingschap

vrouw ... nooit... het is een hetaere ... geboren als hoer.”

Mordechai kijkt niet op, schudt moedeloos het hoofd, antwoordt: „Ik kan niet... ik kan niet... ze is m’n leven. Zij is de jeugd... van haarzelf en van mij. En zij is goed, beter dan duizenden vrouwen, ondanks haar wilde bloed ... ik kan niet... Adaushem, wat wilt Gij toch ...”

„Dit wil God. Een zuiver en sterk joods volk. Een bron van reinheid en grootse gedachten. Gereed voor de komst van de Messias... onvermengd,” bijt Abraham hem toe.

„Is het vermenging als een meisje kermis viert met het volk waartoe zij behoort?”

„Rabbi Mordechai ben Gershom... is dit de leer die u aanhangt?”

„Ja ... jood zijn is godsdienst. Achttienhonderd jaar na de verwoesting van de Tempel... na de veldtocht van Titus kan ik geen staat meer bespeuren. De staat werd vernietigd, slechts de kerk bleef.”

„In de kerk leeft nog immer de kiem van de staat, zoals het graan in de Faraonengraven zijn kiemkracht zal bewaren en gewas zal geven. Rabbi Mordechai Speyer... zolang ik leef zal ik waken over de joden, die op deze kleine plek van de aardbodem, in dit Rotterdam leven. Ik zal hen vasthouden... want dit intelligente, onbeheerste volk is slechts te regeren met strenge wetten.”

„Dat was immer de taal van de Oudsten van Israël. .. oom Bram. Altijd heersten de ouden en drukten een zwaar stempel op de jeugd, die eerst meetelt als zij oud geworden is. Dat is niet goed, jeugd moet haar eigen leven richten.”

„Mordechai, de ouden heersen niet ten onrechte. Zij waren jong en even losbandig als iedere jeugd. De ouden herinneren zich, daarom zijn zij streng, zij kennen het eigen bloed. Jij zult na snelle, lange jaren een Oudste van Israël moeten zijn ... herinner je dan dat ik ervoor waakte dat er geen waardelozen zullen zijn.”

„Oom Bram, er bestaan geen waardelozen. Er zijn slechts

302