Vorst van de ballingschap

dat doet Jettie altijd. De keukenmeid komt, hij vraagt of alles voor sabbat en zondag is verzorgd. Zij toont hem het huishoudboekje en hij parafeert. Want zo doet Jettie ook altijd.

Hij is gekleed voor de sabbat als het rijtuig komt. Wat ouderwets in zwarte rok met witte jabot en de manchetten van het hemd zichtbaar uit de mouwen, met zwart satijnen kuitbroek en zilverbegespte schoenen, met zwart fluwelen baret, die hij na de kerkdienst zal verwisselen voor een zwarte hoge hoed. Hij zal dan niet meer rijden maar wandelen naar het huis van Manuel, vanaf de synagoge aan de Boompjes, en gekleed zijn in zijn lange overjas met pelerine. In de synagoge loopt hij statig naar zijn plaats, kijkt niet naar de kerkgangers, die hem groeten en zijn aandacht zoeken. Alleen de parnassijns in hun kerkvoogdenbank groet hij met een lichte buiging, alvorens hij zijn gebedenboek opent. En de kerkvoogden knikken gereserveerd terug naar Abraham Lezer, de rijke vrijbuiter van de Buurt, die hen trotseert en bedilt en lesjes geeft, die meer wil zijn en ook meer is dan zij, de kerkvoogden.

Na de dienst wandelt hij terug met de jonge Van Zuiden, die op de Blaak woont. Jozef van Zuiden voelt zich met zijn geërfde rijkdom. Hij streeft naar een wereldzaak zoals het huis Belmonte en hij heeft nog niet ingezien, dat dit nooit mogelijk kan zijn in één mensenleven en met zulke kleine produkten als kippen en eieren, boter en kaas. Daarom loopt Jozef van Zuiden plechtig en hautain naast Abraham, die nu zo een vreemde twinkeling in zijn ogen heeft. Nauwelijks heeft Abraham de stoep betreden van het grote huis aan de Wijnhaven of de deuren worden reeds geopend en hij stapt binnen in de marmeren hal, die vol is van luisterrijk licht, dat straalt van de kristallen kroon en de wandluchters.

Dan is er Mirjam. Zij zoent hem onbevangen op beide wangen en hij kust haar terug op het voorhoofd. Zij lachen begrijpend tegen elkaar, want even flitste die middag door hun gedachten. Zestien jaar geleden, toen zij voor het Venetiaanse spiegeltje stonden en hij vocht met zijn duivel. Dat alles is nu

261