Vorst van de ballingschap

en vervolgt: „Ik bezweer je, het is méér dan een mitswe. Neem nog een kop soep, Sheintje, dan zakt je kift.”

Mokkend schuift Sheintje haar kom naar Saartje, blijft boos kijken.

„Waarom nou. Ben je bekocht? Had je liever een dooie Saartje gezien?” snikt zij opeens.

„Ben je nu wel helemaal goed, Saartje?” vraag Bathseba bezorgd.

„In jaren heb ik me niet zo emmes gevoeld. En nou jullie d’r allemaal benne, weet ik tenminste da ’k niet zo allenig ben in de kille.”

Zij is ernstig, schudt langzaam haar hoofd en huilt weer. En klaagt: „Altijd allenig, me dochter werkt van vroeg tot laat en as ze thuis komp is ze te moei om met me te sjmoezen. Nooit komp d’r iemand bij arreme Saartje. Omdat ik darme schrab en ander vuil werk doe. Allenig as iemand doodgaat, dan komp men. En hoe lang? Misschien een uur, as het langer duurt wordt men ongeduldig.”

„Saartje, Saartje, dat mag je niet zeggen. Iedereen heeft zijn zorgen,” verwijt Josina.

„Niet zo as ik, niet zo as ik. Arremoei en eenzaamheid. En ik hou zo van gezelligheid. Maar dat wiste jullie niet," snikt ze.

De vrouwen kijken elkander wat verlegen aan. Want niemand keek om naar Saartje van Bienen, de armste vrouw van het getto.

„Geef mij nog een kom soep, Saartje,” zegt Josina.

„Emmes?”

„Natuurlijk, je kookt fijne soep. En dan Saartje, kom voortaan dinsdagavond bij mij eten en daarna bij mij zitten breien en babbelen.”

Dan komen de uitnodigingen van allen, behalve Sheintje, die zwijgt. Maar niet lang daarna zegt zij: „Ik zal overdag bij je kome, Saartje. Ik ben ook allenig. De lamme helpt de blinde.”

211